Di chúc là văn bản thể hiện ý chí cuối cùng của một cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Trong thực tế, thay vì đến các tổ chức hành nghề công chứng, nhiều người lựa chọn tìm đến các văn phòng luật sư để được tư vấn và hỗ trợ soạn thảo di chúc. Vậy, về mặt pháp lý, một bản di chúc được lập tại văn phòng luật sư có được công nhận là hợp pháp hay không? Cần đáp ứng những điều kiện khắt khe nào để tránh rủi ro tranh chấp sau này?

Căn cứ pháp lý về hình thức của di chúc

Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Để ý chí này có hiệu lực thực thi, di chúc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hình thức và nội dung.

Pháp luật hiện hành ghi nhận hai hình thức di chúc chính tại Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015:

"Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng."

Trong đó, di chúc bằng văn bản được chia thành các loại cụ thể:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng: Người lập di chúc tự viết tay toàn bộ nội dung và ký tên.
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng: Áp dụng khi người lập di chúc không tự viết được nhưng có thể ký hoặc điểm chỉ trước mặt ít nhất 02 người làm chứng.
• Di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực: Được thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền (Phòng công chứng, Văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã).

Lập di chúc tại văn phòng luật sư: Hợp pháp nhưng cần điều kiện

Việc lập di chúc tại văn phòng luật sư thường rơi vào trường hợp di chúc bằng văn bản có người làm chứng. Luật sư hoặc nhân viên văn phòng luật sư có thể đóng vai trò là người làm chứng cho việc lập di chúc này. Tuy nhiên, để bản di chúc này có giá trị pháp lý tương đương với di chúc được công chứng, nó phải thỏa mãn các điều kiện quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.

Cụ thể, di chúc được coi là hợp pháp khi có đủ các điều kiện sau:

1. Về chủ thể: Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép.
2. Về nội dung: Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
3. Về hình thức: Hình thức di chúc không trái quy định của luật.

Trường hợp bắt buộc phải công chứng, chứng thực

Cần đặc biệt lưu ý rằng, không phải mọi đối tượng đều có thể lập di chúc tại văn phòng luật sư dưới hình thức có người làm chứng thông thường. Theo khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:

"Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực."

Như vậy, đối với những người thuộc nhóm đối tượng này, việc chỉ lập di chúc tại văn phòng luật sư với người làm chứng mà không thực hiện thủ tục công chứng/chứng thực sẽ dẫn đến việc di chúc bị vô hiệu.

Lợi ích khi lập di chúc với sự hỗ trợ của Luật sư

Mặc dù văn phòng luật sư không có chức năng công chứng như Văn phòng công chứng, nhưng việc lập di chúc tại đây mang lại nhiều lợi ích về mặt kỹ thuật pháp lý:

• Tư vấn phân chia tài sản đúng luật: Luật sư giúp xác định rõ tài sản chung, tài sản riêng, tránh việc định đoạt phần tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình.
• Đảm bảo quyền lợi của những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc: Luật sư sẽ tư vấn về các đối tượng như con chưa thành niên, bố mẹ... theo quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.
• Hạn chế tranh chấp: Với kiến thức chuyên môn, luật sư sẽ giúp soạn thảo câu chữ chặt chẽ, tránh các cách hiểu đa nghĩa gây tranh cãi sau này.

Tóm lại, việc lập di chúc tại văn phòng luật sư hoàn toàn hợp pháp nếu tuân thủ đúng các quy định về người làm chứng và các điều kiện về nội dung, hình thức theo Bộ luật Dân sự. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, sau khi soạn thảo tại văn phòng luật sư, người lập di chúc vẫn có thể yêu cầu luật sư hỗ trợ thực hiện thủ tục công chứng tại cơ quan có thẩm quyền.