Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, dịch vụ logistics đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò then chốt trong việc kết nối sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, đây cũng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện với những quy định pháp lý khá phức tạp. Để giúp các doanh nghiệp nắm bắt cơ hội trong năm 2021, bài viết này sẽ phân tích chi tiết các điều kiện cần và đủ để khởi sự kinh doanh dịch vụ logistics tại Việt Nam.

Logistics là gì? Góc nhìn pháp lý từ Luật Thương mại 2005

Nhiều người thường nhầm lẫn logistics chỉ đơn thuần là vận tải hoặc giao nhận. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, phạm vi của dịch vụ này rộng lớn hơn rất nhiều. Theo quy định tại Điều 233 Luật Thương mại 2005, dịch vụ logistics được định nghĩa như sau:

"Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao."

Như vậy, logistics là một chuỗi các hoạt động liên hoàn. Thương nhân có thể lựa chọn kinh doanh một phần hoặc toàn bộ chuỗi dịch vụ này tùy thuộc vào năng lực và định hướng của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ định nghĩa này giúp doanh nghiệp xác định đúng mã ngành nghề khi đăng ký kinh doanh tại thời điểm năm 2021.

Phân loại các dịch vụ Logistics theo Nghị định 163/2017/NĐ-CP

Để quản lý hiệu quả, Nghị định 163/2017/NĐ-CP đã phân loại dịch vụ logistics thành 17 nhóm cụ thể. Doanh nghiệp cần lưu ý mình thuộc nhóm nào để áp dụng điều kiện tương ứng:

• Dịch vụ xếp dỡ container, trừ dịch vụ cung cấp tại các sân bay.
• Dịch vụ kho bãi và lưu giữ hàng hóa, bao gồm cả kinh doanh kho bãi container và kho xử lý nguyên liệu, thiết bị.
• Dịch vụ đại lý vận tải, bao gồm cả dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan và lập kế hoạch bốc dỡ hàng hóa.
• Dịch vụ bổ trợ khác, bao gồm cả tiếp nhận, lưu kho và quản lý thông tin về vận chuyển và lưu kho hàng hóa trong suốt chuỗi logistics.
• Dịch vụ vận tải đa phương thức.
• Dịch vụ kiểm tra và phân tích kỹ thuật...

Điều kiện kinh doanh dịch vụ Logistics cho thương nhân Việt Nam

Kể từ khi Nghị định 163/2017/NĐ-CP có hiệu lực, các rào cản về điều kiện kinh doanh logistics đã được nới lỏng đáng kể nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia thị trường. Cụ thể, tại Điều 4 Nghị định 163/2017/NĐ-CP quy định các điều kiện chung như sau:

• Đáp ứng điều kiện chuyên ngành: Thương nhân kinh doanh các dịch vụ cụ thể thuộc dịch vụ logistics phải đáp ứng các điều kiện đầu tư, kinh doanh theo quy định của pháp luật đối với dịch vụ đó. Ví dụ, nếu doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường bộ, phải tuân thủ các quy định về phù hiệu, thiết bị giám sát hành trình và giấy phép kinh doanh vận tải.
• Tuân thủ quy định về thương mại điện tử: Đối với các thương nhân tiến hành một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh logistics bằng phương tiện điện tử có kết nối mạng Internet, ngoài việc đáp ứng điều kiện chuyên ngành, còn phải tuân thủ các quy định về thương mại điện tử hiện hành.

'Cửa hẹp' cho nhà đầu tư nước ngoài: Tỷ lệ vốn góp và các hạn chế

Việt Nam luôn mở rộng cửa đón dòng vốn ngoại, nhưng đối với ngành logistics - một ngành ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc phòng và chủ quyền kinh tế - pháp luật vẫn duy trì một số hạn chế nhất định về tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Dưới đây là bảng tổng hợp các điều kiện chi tiết cho nhà đầu tư nước ngoài theo cam kết WTO và pháp luật Việt Nam tính đến năm 2021:

Lưu ý quan trọng về giới hạn trách nhiệm

Bên cạnh các điều kiện gia nhập thị trường, thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics cũng cần đặc biệt lưu ý đến vấn đề giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Điều này giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro tốt hơn trong quá trình vận hành. Nếu không có thỏa thuận khác, giới hạn trách nhiệm sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành hoặc theo quy định tại Nghị định 163/2017/NĐ-CP. Việc nắm vững các quy định này giúp thương nhân tự tin hơn khi ký kết hợp đồng với khách hàng trong và ngoài nước.

Lời khuyên cho doanh nghiệp: Trước khi tiến hành đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp nên rà soát kỹ danh mục các dịch vụ logistics dự kiến cung cấp để đối chiếu với các điều kiện chuyên ngành tương ứng. Việc tuân thủ đúng ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tạo dựng uy tín vững chắc trên thị trường logistics đầy cạnh tranh vào năm 2021.