Việc lập dự toán tài chính công đoàn hàng năm là nhiệm vụ trọng tâm của các cấp công đoàn nhằm đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động. Bước sang năm 2022, trong bối cảnh nền kinh tế đang dần phục hồi sau đại dịch, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành những hướng dẫn cụ thể nhằm thống nhất việc thu chi và quản lý tài chính trong toàn hệ thống.

Căn cứ pháp lý và nguyên tắc xây dựng dự toán 2022

Công tác tài chính công đoàn năm 2022 được thực hiện dựa trên các quy định cốt lõi tại Luật Công đoàn 2012 và Nghị định 191/2013/NĐ-CP. Đặc biệt, để cụ thể hóa cho năm kế hoạch, Tổng Liên đoàn đã ban hành Quyết định 3308/QĐ-TLĐ và Hướng dẫn 32/HD-TLĐ.

Theo đó, nguyên tắc chủ đạo là phải bao quát hết các nguồn thu, tiết kiệm chi hành chính và tập trung nguồn lực cho cơ sở. Các đơn vị cần bám sát số liệu thực tế về lao động và quỹ lương tại thời điểm lập dự toán để đảm bảo tính khả thi.

Quy định về thu kinh phí công đoàn (KPCĐ)

Kinh phí công đoàn là nguồn thu quan trọng nhất, chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách công đoàn. Đối tượng đóng kinh phí công đoàn được phân chia cụ thể như sau:

Đối với các đơn vị đã thành lập công đoàn cơ sở

Các cấp công đoàn (LĐLĐ tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành...) có trách nhiệm thống kê chính xác số lượng lao động thuộc đối tượng đóng KPCĐ. Các tiêu chí xác định bao gồm:

• Số lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tại thời điểm 30/6/2021. Đây là căn cứ xác thực nhất để đối chiếu với cơ quan BHXH.
• Lao động thuộc diện phải nộp KPCĐ nhưng thực tế chưa tham gia BHXH tại đơn vị.
• Dự kiến biến động tăng hoặc giảm lao động trong năm kế hoạch 2022 để điều chỉnh dự toán cho phù hợp.

Đối với doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở

Pháp luật quy định mọi doanh nghiệp, tổ chức thuộc đối tượng của Luật Công đoàn 2012 đều phải đóng kinh phí công đoàn 2%, kể cả khi chưa có tổ chức công đoàn tại chỗ. Trong năm 2022, Tổng Liên đoàn lưu ý:

• Phải rà soát danh sách doanh nghiệp đóng BHXH tại thời điểm 30/6/2021 để xác định số lao động.
• Riêng các doanh nghiệp chưa có công đoàn cơ sở và có dưới 10 lao động, năm 2022 tạm thời chưa giao chỉ tiêu thu bắt buộc nhưng vẫn khuyến khích các đơn vị thực hiện thu để đảm bảo quyền lợi lâu dài cho người lao động.

Cách xác định quỹ lương thu kinh phí công đoàn năm 2022

Quỹ tiền lương làm căn cứ thu KPCĐ năm 2022 được xác định dựa trên công thức cụ thể:

Quỹ lương thu KPCĐ = (Tiền lương đóng BHXH bình quân 6 tháng đầu năm 2021) x (Số lao động thuộc đối tượng đóng KPCĐ).

Việc sử dụng số liệu bình quân 6 tháng đầu năm 2021 giúp phản ánh sát thực tế thu nhập của người lao động trong bối cảnh dịch bệnh có nhiều biến động, từ đó tạo sự công bằng cho cả doanh nghiệp và tổ chức công đoàn.

Hướng dẫn thu đoàn phí công đoàn

Khác với kinh phí công đoàn do người sử dụng lao động đóng, đoàn phí công đoàn là khoản đóng góp trực tiếp từ đoàn viên. Dự toán thu đoàn phí năm 2022 được xây dựng trên các tiêu chí:

• Số lượng đoàn viên: Tính trên số đoàn viên thực tế tại các công đoàn cơ sở.
• Mức thu: Được tính trên tiền lương và các khoản phụ cấp của đoàn viên theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
• Mức tối thiểu: Tổng Liên đoàn yêu cầu mức thu đoàn phí bình quân của một đoàn viên năm 2022 không được thấp hơn mức thu bình quân đã thực hiện trong báo cáo quyết toán năm 2020.

Đối với các địa phương hoặc ngành nghề chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19 dẫn đến thu nhập đoàn viên giảm sâu, các cấp công đoàn cần có báo cáo giải trình chi tiết khi số thu dự kiến thấp hơn mức thực hiện năm 2020.

Lời khuyên cho các đơn vị khi lập dự toán

Các đơn vị cần lưu ý thời hạn nộp dự toán và đảm bảo tính chính xác của số liệu. Việc minh bạch trong tài chính công đoàn không chỉ giúp tổ chức hoạt động hiệu quả mà còn tạo niềm tin cho đoàn viên và người lao động. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện, các đơn vị nên chủ động liên hệ với công đoàn cấp trên trực tiếp để được hướng dẫn kịp thời.

Quyết định này có hiệu lực thi hành cho năm tài chính 2022, bắt đầu từ ngày 01/01/2022.