1. Khái niệm và bản chất của Thuế thu nhập doanh nghiệp

1.1 Thuế thu nhập doanh nghiệp là gì?

Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của các tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập. Đây là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, đồng thời là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

1.2 Thuế thu nhập doanh nghiệp tạm tính và quy định 80%

Trong bối cảnh năm 2023, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến quy định về thuế TNDN tạm tính. Đây là khoản thuế mà doanh nghiệp tự xác định dựa trên kết quả kinh doanh thực tế của từng quý để tạm nộp vào ngân sách. Điểm mới quan trọng nhất cần áp dụng là quy định tại Nghị định 91/2022/NĐ-CP.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 1 Nghị định 91/2022/NĐ-CP quy định: "Tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp đã tạm nộp của 04 quý không được thấp hơn 80% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp theo quyết toán năm."

Nếu doanh nghiệp nộp thiếu so với tỷ lệ 80% này, phần chênh lệch thiếu sẽ bị tính tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

2. Công thức tính thuế TNDN năm 2023 chuẩn xác nhất

Để xác định số thuế TNDN phải nộp, doanh nghiệp áp dụng công thức chung được hướng dẫn tại Thông tư 78/2014/TT-BTC như sau:

Trong đó, thuế suất phổ thông hiện nay là 20%. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí hoặc tài nguyên quý hiếm, thuế suất có thể dao động từ 32% đến 50% tùy từng dự án.

2.1 Cách xác định Thu nhập tính thuế

Thu nhập tính thuế không đơn thuần là lợi nhuận kế toán mà được xác định theo công thức:

• Thu nhập được miễn thuế: Bao gồm các khoản thu nhập từ nông nghiệp, thu nhập từ thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học, thu nhập từ hoạt động dạy nghề dành riêng cho người dân tộc thiểu số... theo quy định tại Điều 8 Thông tư 78/2014/TT-BTC.
• Các khoản lỗ được kết chuyển: Là số lỗ của các kỳ trước được chuyển sang để giảm trừ vào thu nhập của kỳ hiện tại.

2.2 Thu nhập chịu thuế được tính như thế nào?

Đây là bước quan trọng nhất trong quy trình tính thuế:

Doanh nghiệp cần lưu ý, chi phí được trừ phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: Thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh; Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp; Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên.

3. Xử lý thuế TNDN trong trường hợp doanh nghiệp bị lỗ

Khi kết quả kinh doanh trong kỳ bị lỗ (Thu nhập tính thuế nhỏ hơn 0), doanh nghiệp không phải nộp thuế TNDN. Tuy nhiên, doanh nghiệp có quyền kết chuyển số lỗ này vào thu nhập của các năm tiếp theo để giảm số thuế phải nộp.

Nguyên tắc kết chuyển lỗ cần tuân thủ:

• Thời gian kết chuyển lỗ liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ.
• Doanh nghiệp có thể tạm kết chuyển lỗ vào thu nhập của các quý trong năm khi tính thuế tạm tính và kết chuyển chính thức khi quyết toán thuế năm.

4. Thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại: Khái niệm và cách tính

Thuế TNDN hoãn lại phát sinh do sự chênh lệch tạm thời giữa giá trị ghi sổ của tài sản/nợ phải trả cho mục đích báo cáo tài chính và cơ sở tính thuế của chúng. Chênh lệch này thường xuất hiện do sự khác biệt trong phương pháp trích khấu hao tài sản cố định hoặc thời điểm ghi nhận doanh thu/chi phí giữa kế toán và thuế.

Việc theo dõi thuế hoãn lại giúp doanh nghiệp phản ánh đúng nghĩa vụ thuế trong tương lai và đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

Tóm lại, việc nắm vững công thức tính thuế thu nhập doanh nghiệp và cập nhật kịp thời các quy định về tạm nộp theo Nghị định 91/2022/NĐ-CP là vô cùng cần thiết. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát số liệu hàng quý để đảm bảo tỷ lệ tạm nộp không thấp hơn 80%, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.