Trong hệ thống chính sách thuế của Việt Nam, việc khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số hoặc sử dụng nhiều lao động nữ không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn mang đậm tính nhân văn và an sinh xã hội. Để hiện thực hóa điều này, Bộ Tài chính đã ban hành các quy định cụ thể về việc giảm thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) tương ứng với các khoản chi thêm cho các đối tượng lao động này.

Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng ưu đãi thuế TNDN

Tại thời điểm năm 2019, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các văn bản quy phạm pháp luật sau đây để xác định quyền lợi của mình:

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 và các luật sửa đổi, bổ sung liên quan.
• Thông tư 78/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị định về thuế TNDN.
• Thông tư 96/2015/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều về thuế TNDN.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Thông tư 78/2014/TT-BTC, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, vận tải sử dụng từ 10 đến 100 lao động nữ, trong đó số lao động nữ chiếm trên 50% tổng số lao động có mặt thường xuyên hoặc sử dụng trên 100 lao động nữ mà số lao động nữ chiếm trên 30% tổng số lao động có mặt thường xuyên của doanh nghiệp sẽ được giảm thuế TNDN.

Chi tiết các khoản chi được tính giảm thuế

Doanh nghiệp không được giảm thuế trên tổng doanh thu mà chỉ được giảm tương ứng với các khoản chi thực tế cho lao động nữ hoặc lao động dân tộc thiểu số. Cụ thể:

Đối với lao động nữ:

Các khoản chi được tính giảm thuế bao gồm chi phí đào tạo lại nghề, chi phí khám sức khỏe định kỳ, chi bồi dưỡng sau khi sinh con, và các phụ cấp khác dành riêng cho phụ nữ theo quy định của Bộ Luật lao động 2012.

Đối với lao động là người dân tộc thiểu số:

Doanh nghiệp được giảm thuế TNDN tương ứng với các khoản chi cho đào tạo nghề, học phí, hỗ trợ nhà ở, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho lao động là người dân tộc thiểu số trong trường hợp các khoản này chưa được ngân sách nhà nước hỗ trợ.

"Doanh nghiệp được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tương ứng với số tiền thực chi cho lao động nữ... hoặc thực chi cho lao động là người dân tộc thiểu số."

Hướng dẫn kê khai Phụ lục 03-3C/TNDN

Phụ lục này là một phần không thể tách rời của Tờ khai quyết toán thuế TNDN (Mẫu số 03/TNDN). Khi lập phụ lục, kế toán cần lưu ý các chỉ tiêu sau:

• Chỉ tiêu [01]: Tổng các khoản chi thực tế cho lao động nữ trong kỳ tính thuế.
• Chỉ tiêu [02]: Tổng các khoản chi thực tế cho lao động là người dân tộc thiểu số.
• Chỉ tiêu [03]: Số thuế TNDN phải nộp phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh (chưa trừ số thuế được giảm).
• Chỉ tiêu [04]: Số thuế được giảm. Lưu ý: Số thuế được giảm không được vượt quá số thuế TNDN phải nộp tại chỉ tiêu [03].

Việc xác định chính xác các con số này đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống sổ sách kế toán minh bạch, tách biệt các khoản chi hộ, chi trực tiếp cho người lao động và có đầy đủ chứng từ, hóa đơn hợp lệ theo quy định của Thông tư 156/2013/TT-BTC.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Để tối ưu hóa quyền lợi về thuế, doanh nghiệp nên chủ động xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ rõ ràng, trong đó quy định cụ thể các khoản hỗ trợ cho lao động nữ và lao động dân tộc thiểu số. Đồng thời, cần thường xuyên cập nhật các danh sách lao động có xác nhận của cơ quan quản lý lao động địa phương để làm căn cứ giải trình khi cơ quan thuế thanh kiểm tra.