Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng chặt chẽ, việc kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết trở thành một phần không thể thiếu trong hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ sở để cơ quan thuế đánh giá tính minh bạch trong các giao dịch nội bộ của doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng

Việc kê khai thông tin giao dịch liên kết hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 20/2017/NĐ-CP và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 41/2017/TT-BTC. Theo đó, các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết theo quy định tại Điều 5 Nghị định 20/2017/NĐ-CP đều phải thực hiện kê khai phụ lục này kèm theo tờ khai quyết toán thuế TNDN.

Các trường hợp được miễn nghĩa vụ kê khai và lập hồ sơ

Pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp doanh nghiệp được giảm bớt gánh nặng hành chính thông qua việc miễn trừ kê khai hoặc miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Cụ thể:

• Miễn kê khai: Khi người nộp thuế chỉ phát sinh giao dịch với các bên liên kết là đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế.
• Miễn lập hồ sơ xác định giá: Áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng trong kỳ tính thuế.
• Doanh nghiệp thực hiện chức năng đơn giản: Có doanh thu dưới 200 tỷ đồng và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần trước lãi vay và thuế (EBIT) trên doanh thu theo định mức quy định (Phân phối từ 5%, Sản xuất từ 10%, Gia công từ 15% trở lên).

Cấu trúc Phụ lục thông tin về quan hệ liên kết

Mẫu phụ lục này thường bao gồm 4 mục chính mà doanh nghiệp cần lưu ý:

Mục I: Thông tin về các bên liên kết

Tại đây, doanh nghiệp phải liệt kê đầy đủ tên, quốc gia, mã số thuế và hình thức quan hệ liên kết (ví dụ: quan hệ sở hữu vốn, quan hệ điều hành, kiểm soát...).

Mục II: Các trường hợp miễn trừ

Doanh nghiệp tự xác định mình có thuộc diện được miễn kê khai hoặc miễn lập hồ sơ hay không dựa trên các tiêu chí về doanh thu và lợi nhuận đã nêu ở trên.

Mục III: Thông tin xác định giá giao dịch liên kết

Đây là phần quan trọng nhất, yêu cầu doanh nghiệp so sánh giá trị giao dịch thực tế với giá trị xác định lại theo giá giao dịch độc lập. Các phương pháp xác định giá thường dùng bao gồm phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập, phương pháp giá bán lại, hoặc phương pháp giá vốn cộng lãi.

"Người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Mẫu số 01 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này và nộp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc xác định sai quan hệ liên kết hoặc kê khai thiếu sót có thể dẫn đến rủi ro bị ấn định thuế và xử phạt vi phạm hành chính. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát các hợp đồng vay vốn, mua bán hàng hóa dịch vụ nội bộ ngay từ đầu năm tài chính để đảm bảo tính tuân thủ cao nhất.