Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập, việc các doanh nghiệp phát sinh các quan hệ kinh doanh với các bên có liên quan (giao dịch liên kết) ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, để kiểm soát tình trạng chuyển giá và đảm bảo tính minh bạch trong nghĩa vụ thuế, Chính phủ đã ban hành những quy định rất chặt chẽ về việc kê khai thông tin này.

Tầm quan trọng của việc kê khai giao dịch liên kết

Việc lập Phụ lục thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết (thường đi kèm với Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp) không chỉ là một thủ tục hành chính bắt buộc mà còn là căn cứ để cơ quan thuế đánh giá tính hợp lý của giá giao dịch. Theo quy định tại Nghị định 20/2017/NĐ-CP, các doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải thực hiện kê khai trung thực, chính xác và đầy đủ các thông tin về các bên liên kết cũng như giá trị các giao dịch phát sinh.

Các đối tượng và trường hợp cần lưu ý

Theo Điều 2 Nghị định 20/2017/NĐ-CP, đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là người nộp thuế thu nhập doanh nghiệp có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết. Một số điểm mấu chốt doanh nghiệp cần nắm vững:

• Xác định bên liên kết: Cần đối chiếu kỹ các tiêu chí tại Điều 5 Nghị định 20/2017/NĐ-CP để xác định chính xác mối quan hệ liên kết (về vốn, quản lý, điều hành...).
• Nguyên tắc xác định giá: Phải dựa trên nguyên tắc giao dịch độc lập để so sánh và xác định giá trị giao dịch liên kết.

Hướng dẫn chi tiết các mục trong Phụ lục

Dưới đây là cấu trúc cơ bản và nội dung cần hoàn thiện trong mẫu phụ lục (theo hướng dẫn tại Thông tư 41/2017/TT-BTC):

Mục I: Thông tin về các bên liên kết

Doanh nghiệp cần liệt kê đầy đủ tên, quốc gia, mã số thuế và đặc biệt là Hình thức quan hệ liên kết. Việc xác định sai hình thức quan hệ có thể dẫn đến những sai sót dây chuyền trong việc tính toán chi phí lãi vay được trừ.

Mục II: Các trường hợp được miễn trừ

Pháp luật cũng quy định một số trường hợp được miễn kê khai hoặc miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết nhằm giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ hoặc các giao dịch đơn giản. Ví dụ:

Người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết nhưng tổng doanh thu phát sinh của kỳ tính thuế dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị tất cả các giao dịch liên kết phát sinh trong kỳ tính thuế dưới 30 tỷ đồng.

Mục III & IV: Thông tin xác định giá và Kết quả sản xuất kinh doanh

Đây là phần trọng tâm yêu cầu sự chính xác tuyệt đối về số liệu. Doanh nghiệp phải so sánh giá trị ghi nhận của giao dịch liên kết với giá trị xác định lại theo giá giao dịch độc lập để xác định phần lợi nhuận tăng thêm (nếu có).

Rủi ro khi không tuân thủ quy định

Nếu doanh nghiệp không thực hiện kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế theo quy định tại Điều 12 Nghị định 20/2017/NĐ-CP. Điều này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hồ sơ tuân thủ của doanh nghiệp trên hệ thống quản lý của ngành Thuế.

Vì vậy, việc nắm vững các quy định tại Nghị định 20/2017/NĐ-CP và Thông tư 41/2017/TT-BTC là yêu cầu tiên quyết đối với mọi bộ phận kế toán và quản lý doanh nghiệp trong kỳ quyết toán thuế.