Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc xác định trị giá hải quan là một trong những khâu quan trọng nhất, quyết định trực tiếp đến số thuế phải nộp và tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Đối với các trường hợp không thể áp dụng phương pháp trị giá giao dịch thông thường, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02.

Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 là gì?

Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 (ký hiệu HQ/2015-TG2) là văn bản do người khai hải quan lập để tự xác định trị giá hải quan theo các phương pháp từ phương pháp 2 đến phương pháp 6. Mẫu tờ khai này được ban hành kèm theo Thông tư 39/2015/TT-BTC ngày 25/03/2015 của Bộ Tài chính.

Khác với mẫu số 01 dành cho phương pháp trị giá giao dịch (phương pháp 1), mẫu số 02 đòi hỏi người khai phải có sự am hiểu sâu sắc về các quy định kỹ thuật và khả năng giải trình logic về lý do không áp dụng được các phương pháp trước đó.

Căn cứ pháp lý và bối cảnh áp dụng

Việc kê khai trị giá hải quan năm 2019 vẫn đang được điều chỉnh chủ yếu bởi Thông tư 39/2015/TT-BTC. Theo quy định, khi hàng hóa nhập khẩu không đủ điều kiện để xác định trị giá theo trị giá giao dịch (ví dụ: do mối quan hệ đặc biệt ảnh hưởng đến giá, hoặc không có chứng từ khách quan), cơ quan hải quan và doanh nghiệp sẽ phải tuần tự áp dụng các phương pháp thay thế.

Chi tiết các phương pháp xác định trị giá trong mẫu số 02

1. Phương pháp 2 và 3: Trị giá giao dịch của hàng hóa giống hệt hoặc tương tự

Đây là hai phương pháp ưu tiên hàng đầu khi phương pháp 1 bị bác bỏ. Doanh nghiệp cần tìm kiếm các lô hàng giống hệt hoặc tương tự đã được cơ quan hải quan chấp nhận trị giá giao dịch trong vòng 60 ngày trước hoặc sau ngày xuất khẩu của lô hàng đang khai báo.

• Điều chỉnh: Người khai phải thực hiện các khoản điều chỉnh về cấp độ thương mại, số lượng, chi phí vận tải và bảo hiểm để đưa về cùng một mặt bằng so sánh.

2. Phương pháp 4: Phương pháp trị giá khấu trừ

Phương pháp này dựa trên đơn giá bán hàng hóa nhập khẩu (hoặc hàng giống hệt/tương tự) trên thị trường nội địa Việt Nam sau khi đã trừ đi các chi phí phát sinh sau khi nhập khẩu như: lợi nhuận, chi phí quản lý, thuế nội địa, và chi phí vận chuyển trong nước.

3. Phương pháp 5: Phương pháp trị giá tính toán

Trị giá hải quan được xác định bằng tổng chi phí sản xuất hàng hóa, cộng với lợi nhuận và chi phí chung thường thấy trong hoạt động sản xuất hàng hóa cùng loại tại nước xuất khẩu để bán sang Việt Nam.

4. Phương pháp 6: Phương pháp suy luận

Đây là phương pháp cuối cùng, được áp dụng bằng cách vận dụng linh hoạt các phương pháp trên dựa trên các dữ liệu sẵn có tại Việt Nam, tuân thủ các nguyên tắc của Hiệp định Trị giá Hải quan (GATT).

Hướng dẫn cách điền thông tin chính xác trên tờ khai

Để tờ khai được chấp nhận nhanh chóng, doanh nghiệp cần lưu ý các mục sau:

• Mục I: Phải giải trình rõ ràng, thuyết phục lý do tại sao không áp dụng được các phương pháp xác định trị giá trước đó. Đây là phần cơ quan hải quan soi xét rất kỹ.
• Mục II & III: Cung cấp đầy đủ thông tin về tên hàng, số tờ khai nhập khẩu đối chứng, ngày xuất khẩu và các chứng từ đi kèm.
• Mục IV: Thực hiện các phép tính toán chi tiết. Lưu ý tỷ giá ngoại tệ phải áp dụng đúng thời điểm đăng ký tờ khai.

"Người khai hải quan tự kê khai, tự xác định trị giá hải quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các nội dung kê khai và kết quả tự xác định trị giá hải quan."

Những lưu ý quan trọng để tránh bị bác bỏ trị giá

Trong bối cảnh năm 2019, cơ quan hải quan tăng cường hậu kiểm đối với các lô hàng có nghi vấn về trị giá. Do đó, doanh nghiệp cần:

1. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh cho các khoản điều chỉnh cộng hoặc trừ.
2. Đảm bảo tính logic giữa các số liệu trên tờ khai trị giá và tờ khai hàng hóa nhập khẩu.
3. Thường xuyên cập nhật danh mục hàng hóa rủi ro về trị giá để có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ giải trình.

Việc nắm vững cách lập Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 không chỉ giúp doanh nghiệp thông quan nhanh chóng mà còn hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và tài chính trong quá trình kinh doanh quốc tế.