Tầm quan trọng của việc kê khai thông tin giao dịch liên kết

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, vấn đề quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết trở thành một trong những trọng tâm hàng đầu của cơ quan thuế Việt Nam. Việc ban hành Nghị định 20/2017/NĐ-CP đã tạo ra một hành lang pháp lý chặt chẽ nhằm chống chuyển giá và thất thu ngân sách nhà nước.

Phụ lục thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết (thường được gọi là Phụ lục 01) là một phần không thể tách rời của hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Việc kê khai chính xác phụ lục này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn hạn chế tối đa các rủi ro bị ấn định thuế trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng

Tại thời điểm năm 2019, các doanh nghiệp cần căn cứ vào hai văn bản quy phạm pháp luật quan trọng nhất là:

• Nghị định 20/2017/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
• Thông tư 41/2017/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 20.

Đối tượng phải thực hiện kê khai bao gồm các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là đối tượng nộp thuế TNDN có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết theo quy định tại Điều 5 Nghị định 20/2017/NĐ-CP.

Hướng dẫn chi tiết các mục trong Phụ lục thông tin giao dịch liên kết

Mẫu phụ lục này được chia thành nhiều phần quan trọng, yêu cầu sự tỉ mỉ và chính xác tuyệt đối từ phía người lập biểu:

Mục I: Thông tin về các bên liên kết

Doanh nghiệp cần liệt kê đầy đủ danh sách các bên có quan hệ liên kết trong kỳ tính thuế. Các thông tin bắt buộc bao gồm: Tên bên liên kết, Quốc gia/Vùng lãnh thổ, Mã số thuế và đặc biệt là Hình thức quan hệ liên kết (được ký hiệu từ A đến K theo quy định tại Nghị định 20).

Mục II: Các trường hợp được miễn nghĩa vụ kê khai, miễn lập hồ sơ

Pháp luật cũng quy định một số trường hợp đặc thù được miễn trừ để giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp. Ví dụ:

• Doanh nghiệp có tổng doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng trong kỳ tính thuế.
• Doanh nghiệp đã ký kết Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá (APA).
• Doanh nghiệp thực hiện kinh doanh với chức năng đơn giản và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần theo quy định.

Mục III & IV: Xác định giá giao dịch liên kết và kết quả sản xuất kinh doanh

Đây là phần cốt lõi của phụ lục, yêu cầu doanh nghiệp trình bày chi tiết các loại hình giao dịch (mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, cho vay, mượn tài sản...) và phương pháp xác định giá được áp dụng. Doanh nghiệp phải so sánh giá trị ghi nhận trên sổ sách với giá trị xác định lại theo giá giao dịch độc lập để xác định phần lợi nhuận tăng thêm (nếu có).

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 20/2017/NĐ-CP: "Người nộp thuế có trách nhiệm kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Mẫu số 01 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này và nộp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp."

Những lưu ý "sống còn" khi thực hiện kê khai

1. Thời hạn nộp: Phụ lục 01 phải được nộp đồng thời với tờ khai quyết toán thuế TNDN. Việc chậm trễ hoặc thiếu sót phụ lục này có thể dẫn đến việc bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế rất nặng.

2. Tính nhất quán: Số liệu trên Phụ lục phải khớp với Báo cáo tài chính và các hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (Hồ sơ quốc gia, Hồ sơ tập đoàn) mà doanh nghiệp lưu giữ.

3. Khống chế chi phí lãi vay: Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định 20 là quy định về mức trần chi phí lãi vay được trừ (không quá 20% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với chi phí lãi vay và chi phí khấu hao - EBITDA). Đây là nội dung thường xuyên gây tranh cãi và cần được tính toán kỹ lưỡng.

Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định về giao dịch liên kết không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách để doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trước các đợt thanh tra thuế. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cái nhìn tổng quan và hữu ích cho quý doanh nghiệp trong mùa quyết toán thuế 2019.