Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc xác định chính xác trị giá hải quan là yếu tố then chốt để tính thuế và đảm bảo tính minh bạch trong giao dịch quốc tế. Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là công ty cổ phần, việc nắm vững cách kê khai Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 01 (ký hiệu HQ/2015-TG1) là yêu cầu bắt buộc khi thực hiện thủ tục thông quan.

Cán bộ hải quan kiểm tra hồ sơ và tờ khai trị giá của doanh nghiệp tại cảng (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng mẫu tờ khai HQ/2015-TG1

Tính đến thời điểm tháng 8 năm 2019, việc khai báo trị giá hải quan được thực hiện theo quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đây là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng nhất điều chỉnh về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Theo quy định tại Điều 18 Thông tư 39/2015/TT-BTC, tờ khai trị giá hải quan mẫu số 01 được sử dụng trong trường hợp người khai hải quan xác định trị giá hải quan theo phương pháp trị giá giao dịch. Đây là phương pháp phổ biến nhất, dựa trên giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa nhập khẩu.

"Trị giá hải quan hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, được xác định bằng cách áp dụng tuần tự sáu phương pháp xác định trị giá hải quan và dừng ngay ở phương pháp xác định được trị giá hải quan."

Hướng dẫn chi tiết các tiêu thức trên Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 01

Tờ khai HQ/2015-TG1 bao gồm nhiều tiêu thức quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý để tránh sai sót dẫn đến việc bị bác bỏ trị giá giao dịch:

1. Điều kiện áp dụng trị giá giao dịch (Tiêu thức 2 đến 5)

• Quyền định đoạt, sử dụng: Người mua phải có đầy đủ quyền định đoạt hàng hóa sau khi nhập khẩu mà không bị hạn chế bởi người bán (trừ các hạn chế do pháp luật Việt Nam quy định).
• Điều kiện hoặc các khoản thanh toán: Việc bán hàng hoặc giá cả không được phụ thuộc vào những điều kiện mà vì chúng không xác định được trị giá của hàng hóa.
• Mối quan hệ đặc biệt: Đây là điểm cực kỳ quan trọng. Nếu người mua và người bán có mối quan hệ đặc biệt (ví dụ: công ty mẹ - con), doanh nghiệp phải chứng minh được mối quan hệ này không ảnh hưởng đến giá cả giao dịch.

Doanh nghiệp cần thận trọng khi kê khai các khoản điều chỉnh trên tờ khai trị giá (ảnh minh họa)

2. Trị giá hóa đơn và các khoản điều chỉnh (Tiêu thức 6 đến 12)

Doanh nghiệp cần liệt kê chi tiết từng mặt hàng tương ứng với số thứ tự trên tờ khai hàng hóa nhập khẩu. Các cột cần lưu ý bao gồm:

• Trị giá giao dịch: Ghi trị giá căn cứ trên hóa đơn thương mại.
• Các khoản điều chỉnh cộng: Bao gồm chi phí vận chuyển, bảo hiểm, phí bản quyền, phí giấy phép... nếu các khoản này chưa nằm trong giá hóa đơn.
• Các khoản điều chỉnh trừ: Bao gồm các chi phí phát sinh sau khi nhập khẩu như chi phí lắp đặt, bảo trì, thuế nhập khẩu... nếu các khoản này đã bao gồm trong giá hóa đơn.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện tờ khai trong năm 2019

Vào cuối tháng 8/2019, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 60/2019/TT-BTC (có hiệu lực từ 15/10/2019) nhằm sửa đổi một số quy định của Thông tư 39/2015/TT-BTC. Mặc dù tại thời điểm tháng 8/2019 doanh nghiệp vẫn áp dụng Thông tư 39 cũ, nhưng việc cập nhật các thay đổi về cách xác định trị giá đối với hàng hóa có chứa phần mềm hoặc các khoản phí bản quyền là rất cần thiết để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi.

Đối với các công ty cổ phần có vốn đầu tư nước ngoài, việc kiểm soát chứng từ thanh toán qua ngân hàng và các hợp đồng đại lý, môi giới là cơ sở pháp lý vững chắc nhất để bảo vệ trị giá khai báo trước cơ quan Hải quan khi có nghi vấn về giá.

Kết luận

Việc hoàn thiện Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 01 không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp. Một tờ khai chính xác, đầy đủ căn cứ sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thông quan, giảm thiểu rủi ro bị ấn định thuế hoặc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.