Tai nạn lao động là rủi ro không ai mong muốn, nhưng khi xảy ra, việc nắm rõ các quy định về hồ sơ và thủ tục là yếu tố tiên quyết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Tính đến thời điểm năm 2020, các quy định về chế độ này đã được chuẩn hóa nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người tham gia bảo hiểm xã hội.

1. Điều kiện tiên quyết để được hưởng chế độ tai nạn lao động

Không phải mọi trường hợp tai nạn trong quá trình làm việc đều được coi là tai nạn lao động để hưởng trợ cấp từ Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Theo quy định tại Điều 45 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động phải đáp ứng hai điều kiện cơ bản:

• Về không gian và thời gian: Tai nạn xảy ra tại nơi làm việc và trong giờ làm việc (bao gồm cả thời gian nghỉ giải lao, ăn giữa ca theo nội quy); hoặc ngoài nơi làm việc khi thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của chủ sử dụng lao động; hoặc trên tuyến đường đi và về giữa nơi ở và nơi làm việc trong khoảng thời gian và lộ trình hợp lý.
• Về mức độ tổn thương: Phải bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do tai nạn nêu trên gây ra.

"Điều 45. Điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động
Người lao động tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ tai nạn lao động khi có đủ các điều kiện sau đây:
1. Bị tai nạn thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Tại nơi làm việc và trong giờ làm việc...
b) Ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người sử dụng lao động...
c) Trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc từ nơi làm việc về nơi ở trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý;
2. Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do bị tai nạn quy định tại khoản 1 Điều này..."

2. Hồ sơ khám giám định mức suy giảm khả năng lao động

Đây là bước đệm quan trọng nhất để xác định người lao động có đủ điều kiện hưởng trợ cấp hay không. Căn cứ Điều 5 Thông tư 56/2017/TT-BYT, hồ sơ giám định lần đầu bao gồm:

• Giấy giới thiệu của người sử dụng lao động (theo mẫu quy định). Trường hợp người lao động đã nghỉ việc thì dùng Giấy đề nghị khám giám định.
• Bản chính hoặc bản sao hợp lệ Giấy chứng nhận thương tích do cơ sở y tế cấp cứu, điều trị cấp.
• Bản chính hoặc bản sao hợp lệ Biên bản điều tra tai nạn lao động.
• Giấy ra viện hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án hợp lệ.
• Giấy tờ tùy thân có ảnh (CMND/CCCD/Hộ chiếu) để đối chiếu.

3. Hồ sơ hưởng chế độ tai nạn lao động lần đầu

Sau khi đã có kết quả giám định mức suy giảm khả năng lao động, người lao động hoặc người sử dụng lao động cần chuẩn bị bộ hồ sơ nộp cho cơ quan Bảo hiểm xã hội. Theo Điều 57 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, hồ sơ bao gồm:

1. Sổ bảo hiểm xã hội của người lao động.
2. Giấy ra viện hoặc trích sao hồ sơ bệnh án sau khi điều trị nội trú.
3. Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa.
4. Văn bản đề nghị giải quyết chế độ tai nạn lao động (theo mẫu của cơ quan BHXH).
5. Biên bản điều tra tai nạn lao động. Riêng trường hợp tai nạn giao thông được xác định là tai nạn lao động thì phải có thêm Biên bản tai nạn giao thông hoặc Biên bản khám nghiệm hiện trường.

4. Thủ tục khi thương tật tái phát

Trong nhiều trường hợp, vết thương cũ tái phát khiến người lao động tiếp tục phải điều trị và suy giảm khả năng lao động thêm. Khi đó, người lao động cần thực hiện giám định lại. Theo quy trình tại Quyết định 166/QĐ-BHXH, hồ sơ hưởng chế độ tái phát cần có:

• Bản chính tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc giấy ra viện ghi rõ tổn thương tái phát.
• Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động lần trước đó.
• Biên bản giám định lại sau khi điều trị thương tật tái phát.
• Hóa đơn, chứng từ thu phí giám định (nếu có yêu cầu thanh toán phí giám định).

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác không chỉ giúp rút ngắn thời gian chờ đợi mà còn đảm bảo người lao động nhận được đầy đủ các khoản trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động. Người lao động nên chủ động phối hợp với bộ phận nhân sự tại doanh nghiệp để hoàn thiện các thủ tục này ngay sau khi kết thúc đợt điều trị.