Hành vi cố ý gây thương tích không chỉ là sự xâm phạm thô bạo đến quyền được bảo hộ về sức khỏe của con người mà còn là một trong những tội danh có diễn biến phức tạp trong đời sống xã hội. Tại thời điểm năm 2020, các quy định về xử lý hành vi này đã được siết chặt nhằm đảm bảo tính răn đe và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nạn nhân. Việc hiểu rõ ranh giới giữa xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự là vô cùng cần thiết để mỗi công dân tự điều chỉnh hành vi của mình.

Mức hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích được quy định nghiêm ngặt trong hệ thống pháp luật Việt Nam (ảnh minh họa)

1. Cố ý gây thương tích là gì?

Dưới góc độ pháp lý, cố ý gây thương tích là hành vi của một người cố tình tác động ngoại lực hoặc dùng các thủ đoạn khác xâm phạm đến thân thể, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Đặc điểm cốt lõi của hành vi này là lỗi cố ý, tức là người thực hiện nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm, thấy trước hậu quả thương tích nhưng vẫn mong muốn hoặc chấp nhận hậu quả đó xảy ra.

2. Xử phạt hành chính đối với hành vi xâm hại sức khỏe người khác

Không phải mọi hành vi đánh nhau hay gây thương tích đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP, cụ thể là tại điểm e khoản 3 Điều 5, hành vi xâm hại đến sức khỏe của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt như sau:

• Mức phạt tiền: Từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
• Hình phạt bổ sung: Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (nếu có).

Đây là mức phạt áp dụng cho các trường hợp va chạm nhẹ, tỷ lệ thương tật thấp và không thuộc các trường hợp đặc biệt quy định trong Bộ luật Hình sự.

3. Truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cố ý gây thương tích

Khi hành vi vượt quá ngưỡng xử phạt hành chính, người vi phạm sẽ đối mặt với các khung hình phạt nghiêm khắc tại Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Các luật sư tư vấn về quy định pháp luật hình sự liên quan đến tội cố ý gây thương tích (ảnh minh họa)

Các khung hình phạt chính

Theo quy định hiện hành vào năm 2020, tội danh này được chia thành nhiều khung hình phạt dựa trên tỷ lệ tổn thương cơ thể và các tình tiết định khung:

Khoản 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với trường hợp gây thương tích từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng dùng hung khí nguy hiểm, axit, đối với trẻ em, phụ nữ có thai, người già yếu...

Khoản 2: Phạt tù từ 02 năm đến 06 năm nếu gây thương tích từ 31% đến 60% hoặc gây thương tích từ 11% đến 30% nhưng thuộc các tình tiết tăng nặng tại khoản 1.

Khoản 3: Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm nếu gây thương tích 61% trở lên (không thuộc khoản 4) hoặc gây thương tích từ 31% đến 60% kèm tình tiết tăng nặng.

Khoản 4: Phạt tù từ 07 năm đến 14 năm nếu làm chết người hoặc gây thương tích biến dạng vùng mặt (61% trở lên) hoặc gây thương tích cho nhiều người.

Khoản 5: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân đối với trường hợp làm chết 02 người trở lên hoặc gây thương tích đặc biệt nghiêm trọng kèm tình tiết tăng nặng.

4. Những tình tiết tăng nặng cần lưu ý

Pháp luật đặc biệt nghiêm trị các hành vi có tính chất côn đồ, có tổ chức hoặc lợi dụng chức vụ quyền hạn. Đặc biệt, việc dùng axit nguy hiểm hoặc hóa chất để gây thương tích được coi là hành vi tàn độc, thường dẫn đến các khung hình phạt rất cao dù tỷ lệ thương tật có thể chưa đạt ngưỡng tối đa.

Ngoài ra, việc phạm tội đối với những người thân thiết như ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo cũng là yếu tố khiến mức án bị đẩy lên cao hơn so với các đối tượng thông thường.

5. Lời khuyên pháp lý

Trong mọi tình huống mâu thuẫn, việc giữ bình tĩnh và giải quyết bằng thương lượng hoặc nhờ đến sự can thiệp của cơ quan chức năng là lựa chọn khôn ngoan nhất. Một phút nóng giận có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc, không chỉ gây đau đớn cho nạn nhân mà còn hủy hoại tương lai của chính người thực hiện hành vi.

Nếu bạn hoặc người thân là nạn nhân của hành vi cố ý gây thương tích, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế để giám định tỷ lệ thương tật và trình báo cơ quan Công an gần nhất để được bảo vệ quyền lợi theo đúng quy định của Bộ luật Hình sự 2015.