Trong bối cảnh thời hạn cuối cùng để giải quyết đăng ký, sang tên đối với xe đã chuyển quyền sở hữu qua nhiều người nhưng thiếu hoặc không có giấy tờ chuyển quyền sở hữu đang đến gần (31/12/2021), việc hiểu rõ các quy định pháp luật là vô cùng cấp thiết. Đây được coi là "cánh cửa mở" cuối cùng giúp người dân hợp thức hóa tài sản của mình một cách thuận lợi nhất.

1. Mốc thời gian "vàng" 31/12/2021: Cơ hội cho xe thiếu giấy tờ mua bán

Theo quy định tại khoản 3 Điều 28 Thông tư 58/2020/TT-BCA, Bộ Công an đã tạo điều kiện tối đa cho những trường hợp xe mua bán qua nhiều đời chủ nhưng bị thất lạc giấy tờ:

"3. Xe đã chuyển quyền sở hữu qua nhiều người nhưng thiếu hoặc không có giấy tờ chuyển quyền sở hữu được giải quyết đăng ký, sang tên theo quy định tại Điều 19 Thông tư này đến hết ngày 31/12/2021."

Điều này có nghĩa là, nếu bạn đang sử dụng một chiếc xe máy hoặc ô tô mua lại từ người khác mà không có hợp đồng mua bán công chứng, hoặc xe đã qua tay quá nhiều người không thể tìm lại chủ cũ, bạn vẫn có thể được đứng tên chính chủ trên Giấy chứng nhận đăng ký xe. Tuy nhiên, sau ngày 31/12/2021, cơ quan đăng ký xe sẽ dừng tiếp nhận giải quyết các trường hợp thiếu giấy tờ này. Khi đó, việc sang tên sẽ trở nên cực kỳ khó khăn, thậm chí là không thể thực hiện nếu không có sự hợp tác của chủ cũ hoặc các giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp theo quy định thông thường.

2. Thủ tục cam kết nguồn gốc xe: Trách nhiệm của người đang sử dụng

Để được giải quyết sang tên trong trường hợp thiếu giấy tờ, pháp luật yêu cầu người đang sử dụng xe phải thực hiện các bước xác minh nghiêm ngặt. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 19 Thông tư 58/2020/TT-BCA quy định người sử dụng phải:

• Trực tiếp đến cơ quan quản lý hồ sơ đăng ký xe để làm thủ tục.
• Kê khai đầy đủ quá trình mua bán, giao nhận xe.
• Viết bản cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật về nguồn gốc hợp pháp của phương tiện.

Cơ quan Công an sẽ tiến hành niêm yết công khai tại trụ sở và tra cứu trên tàng thư xe mất cắp, xe vật chứng. Sau 30 ngày nếu không có tranh chấp, khiếu kiện, cơ quan đăng ký xe sẽ giải quyết cấp biển số và giấy đăng ký xe mới cho người đang sử dụng.

3. Mức xử phạt lỗi không sang tên xe theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP

Việc không thực hiện sang tên xe trong thời hạn 30 ngày kể từ khi làm giấy tờ chuyển quyền sở hữu sẽ bị xử phạt hành chính. Căn cứ Nghị định 100/2019/NĐ-CP, mức phạt cụ thể như sau:

• Đối với xe máy: Phạt tiền từ 400.000 - 600.000 đồng đối với cá nhân; từ 800.000 - 1.200.000 đồng đối với tổ chức (theo điểm a khoản 4 Điều 30).
• Đối với ô tô: Phạt tiền từ 2.000.000 - 4.000.000 đồng đối với cá nhân; từ 4.000.000 - 8.000.000 đồng đối với tổ chức (theo điểm l khoản 7 Điều 30).

4. Khi nào bạn bị kiểm tra và xử phạt lỗi "xe không chính chủ"?

Một hiểu lầm phổ biến là Cảnh sát giao thông (CSGT) có quyền dừng xe bất kỳ để kiểm tra lỗi chính chủ. Tuy nhiên, theo khoản 10 Điều 80 Nghị định 100/2019/NĐ-CP, việc xác minh lỗi này chỉ được thực hiện qua 02 trường hợp:

1. Thông qua công tác điều tra, giải quyết vụ tai nạn giao thông.
2. Thông qua công tác đăng ký xe (khi bạn đi làm thủ tục sang tên, đổi biển).

Như vậy, nếu bạn mượn xe của người thân, bạn bè để lưu thông trên đường và có đầy đủ giấy tờ (Đăng ký xe, Bằng lái xe, Bảo hiểm...), bạn sẽ không bị xử phạt lỗi xe không chính chủ trong các đợt kiểm tra hành chính thông thường.

Lời khuyên pháp lý: Dù không bị phạt thường xuyên trên đường, nhưng việc đứng tên chính chủ là cách tốt nhất để bảo vệ tài sản, thuận tiện trong việc giải quyết các thủ tục hành chính, bảo hiểm hoặc khi không may xảy ra va chạm giao thông. Hãy tận dụng khoảng thời gian từ nay đến hết 31/12/2021 để hoàn tất thủ tục sang tên cho phương tiện của mình.