Chế độ tử tuất là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, nhằm bù đắp phần thu nhập bị mất đi của gia đình người lao động khi họ qua đời, đồng thời hỗ trợ chi phí mai táng. Khác với các chế độ khác, tử tuất bao gồm nhiều loại trợ cấp với đối tượng và điều kiện hưởng phức tạp. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết nhất về cách tính và điều kiện hưởng chế độ tử tuất áp dụng trong năm 2019.

Chuyên gia tư vấn về các quyền lợi bảo hiểm xã hội cho người dân (ảnh minh họa)

1. Chế độ tử tuất đối với người lao động tham gia BHXH bắt buộc

Đối với nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, chế độ tử tuất được quy định rất cụ thể tại Mục 5 Chương III của Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

1.1. Trợ cấp mai táng

Theo quy định tại Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi người lao động qua đời, người lo mai táng sẽ được nhận một khoản trợ cấp một lần.

• Điều kiện hưởng: Người lao động đang đóng BHXH hoặc bảo lưu thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên; người chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hoặc người đang hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng.
• Mức hưởng: Bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng người lao động chết.
• Số tiền cụ thể: Với mức lương cơ sở năm 2019 là 1,49 triệu đồng, trợ cấp mai táng là 14.900.000 đồng.

1.2. Trợ cấp tuất hàng tháng

Đây là khoản trợ cấp nhằm nuôi dưỡng thân nhân của người lao động sau khi họ qua đời. Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định rõ các trường hợp được hưởng:

• Đối tượng thân nhân: Con chưa đủ 18 tuổi (hoặc trên 18 tuổi nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên); vợ/chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng đã hết tuổi lao động hoặc bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và không có thu nhập (hoặc thu nhập thấp hơn lương cơ sở).
• Mức hưởng:
  • Mức trợ cấp tuất hàng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở (tương đương 745.000 đồng/tháng).
  • Trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì mức trợ cấp bằng 70% mức lương cơ sở (tương đương 1.043.000 đồng/tháng).

Hồ sơ và sổ bảo hiểm xã hội là căn cứ quan trọng để giải quyết chế độ tử tuất (ảnh minh họa)

1.3. Trợ cấp tuất một lần

Trong trường hợp người lao động chết không có thân nhân đủ điều kiện hưởng tuất hàng tháng hoặc thân nhân có nguyện vọng hưởng một lần, trợ cấp tuất một lần sẽ được áp dụng theo Điều 69 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

• Cách tính: Mức hưởng được tính theo số năm đã đóng BHXH. Cứ mỗi năm đóng trước 2014 tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương; từ năm 2014 trở đi tính bằng 02 tháng.
• Mức tối thiểu: Thấp nhất bằng 03 tháng mức bình quân tiền lương đóng BHXH.

2. Chế độ tử tuất đối với người tham gia BHXH tự nguyện

Người tham gia BHXH tự nguyện cũng được hưởng các quyền lợi tử tuất nhất định, tuy nhiên phạm vi hẹp hơn so với BHXH bắt buộc.

2.1. Trợ cấp mai táng

Căn cứ Điều 80 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người tham gia BHXH tự nguyện có thời gian đóng từ đủ 60 tháng trở lên hoặc đang hưởng lương hưu khi chết thì người lo mai táng được nhận trợ cấp bằng 10 lần mức lương cơ sở (14,9 triệu đồng).

2.2. Trợ cấp tuất một lần

Theo Điều 81 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, thân nhân của người tham gia BHXH tự nguyện chết sẽ được hưởng trợ cấp tuất một lần. Cách tính tương tự như đối với BHXH bắt buộc, dựa trên thời gian đóng và mức thu nhập bình quân tháng đóng bảo hiểm.

Trích dẫn Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:
"1. Những người sau đây khi chết thì người lo mai táng được nhận một lần trợ cấp mai táng:
a) Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà đã có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên;..."

Việc nắm rõ các quy định về chế độ tử tuất không chỉ giúp người lao động yên tâm hơn trong quá trình làm việc mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng cho thân nhân trong những tình huống rủi ro nhất. Để được hỗ trợ giải quyết hồ sơ nhanh chóng, người dân nên liên hệ trực tiếp với cơ quan BHXH địa phương nơi cư trú.