Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động, việc nắm vững các quy định pháp luật về xuất nhập khẩu không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế mà còn là lá chắn bảo vệ trước những rủi ro pháp lý không đáng có. Năm 2025 chứng kiến sự cập nhật mạnh mẽ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này.

1. Những "cột trụ" pháp lý không thể bỏ qua

Mọi hoạt động giao thương quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đều phải tuân thủ nghiêm ngặt hai văn bản luật cốt lõi. Đầu tiên là Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016. Đây là văn bản quy định chi tiết về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế và các trường hợp miễn, giảm thuế mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Song hành cùng đó là Luật Hải quan 2014, văn bản định hình toàn bộ quy trình thủ tục thông quan, kiểm tra và giám sát hàng hóa. Việc hiểu rõ các quy định tại đây sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giải phóng hàng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Cập nhật các Nghị định về Biểu thuế mới nhất năm 2025

Điểm nóng nhất trong thời gian qua chính là sự ra đời của Nghị định 144/2024/NĐ-CP. Văn bản này đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 26/2023/NĐ-CP về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi.

Nghị định 144/2024/NĐ-CP tập trung điều chỉnh mức thuế suất đối với nhiều nhóm mặt hàng quan trọng, nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước và thực hiện các cam kết quốc tế.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến các Nghị định thực thi các Hiệp định thương mại tự do (FTA) như:

• Nghị định 131/2024/NĐ-CP về FTA Việt Nam - Israel (VIFTA).
• Nghị định 05/2024/NĐ-CP về thỏa thuận thương mại Việt Nam - Campuchia.
• Các lộ trình cắt giảm thuế theo CPTPP, EVFTA và RCEP giai đoạn 2022-2027.

3. Các quy định chuyên ngành và hạn ngạch thuế quan

Ngoài các quy định chung về thuế, các Bộ quản lý chuyên ngành cũng ban hành nhiều Thông tư quan trọng. Điển hình như Thông tư 19/2024/TT-BYT của Bộ Y tế về danh mục thiết bị y tế hay Thông tư 06/2024/TT-BCT của Bộ Công Thương về hạn ngạch thuế quan nhập khẩu gạo và lá thuốc lá từ Campuchia.

Việc xác định đúng mã HS (mã số hàng hóa) theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam (ban hành kèm theo Thông tư 31/2022/TT-BTC) là bước then chốt để áp dụng đúng mức thuế suất và các chính sách quản lý chuyên ngành.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Để không bị động trước các thay đổi pháp lý, doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát danh mục hàng hóa của mình đối chiếu với các biểu thuế mới nhất. Việc tận dụng các ưu đãi từ FTA có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng tiền thuế mỗi năm. Đồng thời, hãy đảm bảo hồ sơ chứng nhận xuất xứ (C/O) luôn chuẩn chỉnh theo quy định tại Thông tư 33/2023/TT-BTC để được hưởng các mức thuế suất ưu đãi đặc biệt.

Hệ thống pháp luật về xuất nhập khẩu luôn vận động, việc cập nhật kịp thời chính là chìa khóa để doanh nghiệp vươn xa trên thị trường quốc tế.