Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng luôn là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam. Với việc Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020 (Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2021, hàng loạt các chế độ dành cho thương binh đã được điều chỉnh theo hướng mở rộng đối tượng và nâng cao mức hỗ trợ.

Ai được công nhận là thương binh theo quy định mới?

Theo quy định tại Điều 23 Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020, các đối tượng là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân bị thương, có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên sẽ được xem xét công nhận là thương binh trong các trường hợp cụ thể sau:

• Trực tiếp chiến đấu: Chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu bảo vệ độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia.
• Nhiệm vụ nguy hiểm: Làm nhiệm vụ tại địa bàn có chiến sự, địa bàn tiếp giáp vùng địch chiếm đóng hoặc thực hiện các công việc cấp bách, nguy hiểm phục vụ quốc phòng, an ninh.
• Đấu tranh chống tội phạm: Trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh chống tội phạm hoặc dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và Nhân dân.
• Nghĩa vụ quốc tế: Thực hiện các nhiệm vụ quốc tế cao cả theo sự phân công.

Đặc biệt, pháp luật cũng mở rộng cho những người không thuộc lực lượng vũ trang nhưng bị thương trong các hoàn cảnh tương tự thì được hưởng chính sách như thương binh.

Hệ thống trợ cấp và phụ cấp hằng tháng

Một trong những điểm được quan tâm nhất chính là mức trợ cấp tài chính. Căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, thương binh sẽ được nhận mức trợ cấp tương ứng. Tại thời điểm tháng 6/2021, mức hưởng đang được thực hiện theo các quy định hiện hành và chuẩn bị chuyển đổi sang khung mức hưởng mới từ tháng 7.

"Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh được hưởng trợ cấp hằng tháng căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể và loại thương binh; hưởng phụ cấp hằng tháng đối với trường hợp có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên."

Cụ thể, đối với những thương binh có vết thương đặc biệt nặng (tỷ lệ tổn thương từ 81% trở lên), ngoài trợ cấp hằng tháng còn được hưởng thêm phụ cấp đặc biệt nhằm hỗ trợ chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe thường xuyên.

Các chế độ ưu đãi phi tài chính quan trọng khác

Bên cạnh trợ cấp bằng tiền, Điều 24 Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020 còn quy định danh mục các ưu đãi toàn diện bao gồm:

1. Chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng

Thương binh được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe được thực hiện 02 năm một lần, riêng đối với người có tỷ lệ tổn thương từ 81% trở lên sẽ được điều dưỡng hằng năm. Ngoài ra, Nhà nước còn hỗ trợ cấp phương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình dựa trên chỉ định của cơ sở y tế có thẩm quyền.

2. Hỗ trợ về giáo dục và việc làm

Thương binh và con em thương binh được hưởng các chính sách ưu tiên trong giáo dục, đào tạo. Các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp có trách nhiệm tạo điều kiện sắp xếp việc làm phù hợp với sức khỏe và trình độ chuyên môn của thương binh.

3. Cải thiện điều kiện nhà ở và đất đai

Đây là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc. Thương binh được hỗ trợ cải thiện nhà ở tùy theo công lao và hoàn cảnh khó khăn. Các ưu đãi về miễn, giảm tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất ở hoặc mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cũng được quy định rõ ràng nhằm giúp các bác, các chú ổn định cuộc sống.

4. Hỗ trợ sản xuất kinh doanh

Nhà nước khuyến khích thương binh tham gia phát triển kinh tế thông qua việc cho vay vốn ưu đãi, giao khoán bảo vệ rừng hoặc ưu tiên thuê mặt nước, mặt biển để sản xuất. Các cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho thương binh còn được miễn, giảm thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

Việc thực hiện đầy đủ và kịp thời các chế độ này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam. Thương binh và gia đình cần chủ động liên hệ với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tại địa phương để được hướng dẫn thủ tục hưởng các quyền lợi chính đáng này.