Việc bảo vệ người tố cáo, đặc biệt là bảo vệ việc làm trong bối cảnh quan hệ lao động phức tạp, luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc. Để cụ thể hóa các quy định của Luật Tố cáo 2018 và Nghị định 31/2019/NĐ-CP, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Thông tư 09/2021/TT-BLĐTBXH với nhiều điểm mới đáng chú ý.

Cắt giảm thủ tục báo cáo, tăng tính kịp thời trong bảo vệ người lao động

Một trong những thay đổi cốt lõi của Thông tư 09/2021/TT-BLĐTBXH là việc sửa đổi quy trình xử lý khi người sử dụng lao động không chấp hành biện pháp bảo vệ việc làm. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 1 Thông tư 09/2021/TT-BLĐTBXH đã sửa đổi điểm b khoản 1 Điều 8 Thông tư 08/2020/TT-BLĐTBXH như sau:

“b) Trường hợp người sử dụng lao động không chấp hành biện pháp bảo vệ việc làm cho người được bảo vệ thì Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban lãnh đạo của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp mà người lao động đó là thành viên phải có ý kiến bằng văn bản với người sử dụng lao động, đồng thời báo ngay sự việc với cơ quan ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ và báo cáo tổ chức đại diện cấp trên trực tiếp của người lao động (nếu có) để kịp thời xử lý và có biện pháp bảo vệ việc làm cho người được bảo vệ.”

So với quy định cũ, điểm mới này đã loại bỏ yêu cầu Ban chấp hành công đoàn cơ sở phải báo cáo với công đoàn cấp trên trực tiếp. Thay vào đó, sự việc sẽ được báo cáo thẳng cho cơ quan ra quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ và tổ chức đại diện cấp trên trực tiếp của người lao động. Điều này giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, đảm bảo các biện pháp can thiệp được thực hiện ngay lập tức khi có dấu hiệu trù dập người tố cáo.

Bãi bỏ các quy định chồng chéo về thẩm quyền và trách nhiệm

Bên cạnh việc tinh gọn quy trình báo cáo, Thông tư 09/2021/TT-BLĐTBXH cũng bãi bỏ một số điều khoản tại Thông tư 08/2020/TT-BLĐTBXH để tránh sự chồng chéo với các văn bản quy phạm pháp luật cấp cao hơn, bao gồm:

• Điều 5: Quy định về quyết định, thay đổi, bổ sung và chấm dứt việc áp dụng biện pháp bảo vệ.
• Điều 6: Quy định về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp.

Việc bãi bỏ này không có nghĩa là các trách nhiệm này biến mất, mà thực tế chúng đã được quy định rõ ràng và thống nhất trong Luật Tố cáo 2018 và Nghị định 31/2019/NĐ-CP, giúp các cơ quan thực thi dễ dàng áp dụng mà không bị lúng túng giữa các tầng nấc văn bản hướng dẫn.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Trong trường hợp bạn thực hiện quyền tố cáo và nhận thấy có dấu hiệu bị phân biệt đối xử, trù dập hoặc đe dọa đến vị trí việc làm, hãy chủ động thực hiện các bước sau:

1. Lưu trữ bằng chứng: Thu thập các văn bản, email, tin nhắn hoặc ghi âm liên quan đến việc bị chèn ép tại nơi làm việc.
2. Liên hệ tổ chức Công đoàn: Báo cáo ngay cho Ban chấp hành công đoàn cơ sở để yêu cầu can thiệp theo quy định tại Thông tư 09/2021/TT-BLĐTBXH.
3. Gửi đơn yêu cầu bảo vệ: Gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố cáo để yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo vệ việc làm kịp thời.

Các quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/11/2021. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm tạo môi trường làm việc an toàn, khuyến khích người lao động dũng cảm đấu tranh chống lại các hành vi vi phạm pháp luật tại doanh nghiệp.