Trong bối cảnh thị trường đấu thầu ngày càng cạnh tranh khốc liệt như hiện nay (tháng 11/2021), việc hiểu rõ các quy định về bảo đảm dự thầu là yếu tố sống còn đối với mỗi doanh nghiệp. Đây không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính mà còn là một cam kết tài chính ràng buộc, đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối từ khâu chuẩn bị hồ sơ cho đến khi có kết quả lựa chọn nhà thầu.

1. Bảo đảm dự thầu là gì? Các hình thức phổ biến theo quy định hiện hành

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật Đấu thầu 2013, khái niệm này được định nghĩa như sau:

Bảo đảm dự thầu là việc nhà thầu, nhà đầu tư thực hiện một trong các biện pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập theo pháp luật Việt Nam để bảo đảm trách nhiệm dự thầu của nhà thầu, nhà đầu tư trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu.

Như vậy, nhà thầu có thể linh hoạt lựa chọn một trong ba hình thức: Đặt cọc, Ký quỹ hoặc phổ biến nhất là Thư bảo lãnh ngân hàng. Mỗi hình thức đều có những ưu và nhược điểm riêng về mặt dòng tiền, nhưng mục đích chung cuối cùng vẫn là đảm bảo nhà thầu sẽ không rút lui sau khi đã nộp hồ sơ.

2. Những trường hợp bắt buộc phải thực hiện bảo đảm dự thầu

Căn cứ theo Điều 11 Luật Đấu thầu 2013, bảo đảm dự thầu được áp dụng trong các trường hợp cụ thể sau:

• Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và gói thầu hỗn hợp.
• Đấu thầu rộng rãi và chỉ định thầu đối với lựa chọn nhà đầu tư.

Lưu ý quan trọng: Đối với hình thức chỉ định thầu lựa chọn nhà thầu (không phải nhà đầu tư), pháp luật không bắt buộc phải nộp bảo đảm dự thầu. Đây là một điểm mà các doanh nghiệp cần nắm vững để tránh lãng phí nguồn lực tài chính không cần thiết.

3. Giá trị và thời gian hiệu lực: Những con số "biết nói"

Giá trị bảo đảm dự thầu không được ấn định một con số cụ thể mà dao động theo quy mô gói thầu:

• Đối với lựa chọn nhà thầu: Từ 1% đến 3% giá gói thầu.
• Đối với lựa chọn nhà đầu tư: Từ 0,5% đến 1,5% tổng mức đầu tư.

Về thời gian hiệu lực, hồ sơ mời thầu thường yêu cầu thời gian bảo đảm dự thầu bằng thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu cộng thêm 30 ngày. Sai sót trong việc tính toán ngày hiệu lực trên thư bảo lãnh là một trong những lỗi phổ biến nhất khiến nhà thầu bị loại ngay từ "vòng gửi xe".

4. Cảnh báo: 5 trường hợp nhà thầu bị "mất trắng" tiền bảo đảm dự thầu

Đây là phần mà bất kỳ nhà thầu nào cũng phải ghi nhớ để tránh rủi ro mất tiền tỷ. Theo khoản 8 Điều 11 Luật Đấu thầu 2013, bảo đảm dự thầu sẽ không được hoàn trả trong các trường hợp:

1. Nhà thầu, nhà đầu tư rút hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất sau thời điểm đóng thầu và trong thời gian có hiệu lực của hồ sơ.
2. Nhà thầu, nhà đầu tư vi phạm pháp luật về đấu thầu dẫn đến phải hủy thầu.
3. Nhà thầu, nhà đầu tư không thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng.
4. Nhà thầu không tiến hành hoặc từ chối tiến hành hoàn thiện hợp đồng trong thời hạn quy định.
5. Nhà thầu không tiến hành hoặc từ chối ký kết hợp đồng trong thời hạn quy định.

Ngoài ra, việc vi phạm các quy định về hành vi bị cấm trong đấu thầu còn có thể bị xử phạt theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP vừa có hiệu lực, với mức phạt tiền rất cao.

5. Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro tài chính

Để bảo vệ quyền lợi của mình, các doanh nghiệp cần thực hiện rà soát kỹ lưỡng hồ sơ mời thầu. Đặc biệt, khi làm việc với ngân hàng để phát hành thư bảo lãnh, cần đối chiếu từng câu chữ về tên gói thầu, giá trị bảo lãnh và đặc biệt là ngày hết hạn. Một sai sót nhỏ về con số cũng có thể biến 'tấm vé thông hành' thành một gánh nặng tài chính khổng lồ.

Nếu quý khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào về quy trình đấu thầu hoặc cần tư vấn chuyên sâu về các tình huống tranh chấp bảo lãnh, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.