Trong hoạt động giao thương giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp chế xuất (DNCX), việc xác định có phải mở tờ khai hải quan hay không luôn là vấn đề khiến nhiều kế toán và chủ doanh nghiệp lúng túng. Thực tế, không phải mọi giao dịch đưa hàng vào khu chế xuất đều phải làm thủ tục hải quan rườm rà.

1. Những trường hợp "đặc cách" không cần mở tờ khai hải quan

Về nguyên tắc chung, hàng hóa từ nội địa bán vào khu chế xuất được coi là hàng hóa xuất khẩu và phải thực hiện thủ tục hải quan. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 74 Thông tư 38/2015/TT-BTC, doanh nghiệp có quyền lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện thủ tục hải quan đối với các nhóm hàng sau:

• Hàng tiêu dùng thiết yếu: Vật liệu xây dựng, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm mua từ nội địa để phục vụ sinh hoạt của cán bộ, công nhân viên hoặc xây dựng công trình trong DNCX.
• Giao dịch nội bộ DNCX: Hàng hóa mua bán, thuê mượn giữa các DNCX với nhau hoặc luân chuyển trong nội bộ một DNCX.
• Hệ thống tập đoàn: Hàng hóa luân chuyển giữa các DNCX thuộc cùng một tập đoàn hoặc hệ thống công ty tại Việt Nam có hạch toán phụ thuộc.
• Dịch vụ bảo hành, sửa chữa: Hàng hóa đưa vào DNCX để bảo hành, sửa chữa hoặc thực hiện các công đoạn gia công đơn giản như đóng gói, phân loại.

"Trường hợp không làm thủ tục hải quan, doanh nghiệp phải lập và lưu trữ chứng từ, sổ chi tiết theo dõi hàng hóa đưa vào, đưa ra theo quy định của Bộ Tài chính."

2. Quy trình thủ tục hải quan khi bán hàng vào khu chế xuất

Đối với các mặt hàng không thuộc diện miễn nêu trên, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục hải quan tại chỗ theo quy định tại Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Căn cứ khoản 1 Điều 16 Thông tư 38/2015/TT-BTC, bộ hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai hàng hóa xuất khẩu.
• Hợp đồng mua bán hàng hóa.
• Hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng.
• Phiếu đóng gói (Packing list).
• Giấy phép xuất khẩu (nếu hàng thuộc diện phải xin phép).

3. Rủi ro về thuế GTGT nếu thiếu tờ khai hải quan

Một trong những lợi ích lớn nhất khi bán hàng vào khu chế xuất là được áp dụng thuế suất 0%. Tuy nhiên, để hưởng mức ưu đãi này, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện khắt khe tại Điều 9 Thông tư 219/2013/TT-BTC.

Lưu ý quan trọng: Nếu doanh nghiệp không có tờ khai hải quan, hàng hóa bán vào khu chế xuất sẽ bị áp mức thuế suất 10%. Trong trường hợp có tờ khai nhưng thiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng, doanh nghiệp vẫn phải xuất hóa đơn 0% nhưng sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Việc nắm vững các quy định về tờ khai hải quan không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa chi phí thuế, tránh những khoản phạt không đáng có trong quá trình hậu kiểm hải quan.