Thú vui ngày Tết và ranh giới mong manh giữa "hợp pháp" và "vi phạm"

Mỗi dịp Tết đến, xuân về, tiếng pháo và ánh sáng lung linh của pháo hoa luôn là một phần không thể thiếu trong tâm thức của người Việt, tượng trưng cho sự may mắn và xua đuổi điềm xui. Tuy nhiên, kể từ khi Nghị định 137/2020/NĐ-CP có hiệu lực, quy định về việc sử dụng pháo đã có những thay đổi căn bản mà không phải người dân nào cũng nắm rõ.

Việc nhầm lẫn giữa "pháo hoa" được phép sử dụng và "pháo hoa nổ" bị cấm có thể khiến niềm vui ngày Tết trở thành nỗi lo khi đối mặt với các án phạt hành chính nặng nề, thậm chí là trách nhiệm hình sự. Đặc biệt trong bối cảnh Tết Quý Mão 2023 đang cận kề, các cơ quan chức năng đang siết chặt quản lý để đảm bảo an ninh trật tự.

1. Phân biệt rõ các loại pháo: Bạn được phép đốt loại nào?

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 137/2020/NĐ-CP, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm dễ gây nhầm lẫn:

• Pháo hoa: Là sản phẩm khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện tạo ra các hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc trong không gian, không gây ra tiếng nổ. Đây là loại pháo mà người dân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được phép sử dụng.
• Pháo hoa nổ: Là loại pháo phát ra tiếng nổ và tạo ra hiệu ứng màu sắc trên tầm cao hoặc tầm thấp. Loại pháo này nghiêm cấm cá nhân tự ý sử dụng, chỉ các cơ quan nhà nước mới được tổ chức bắn trong các dịp đại lễ hoặc sự kiện đặc biệt.

Tại Điều 17 Nghị định 137/2020/NĐ-CP nêu rõ:

"Cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được sử dụng pháo hoa trong các trường hợp sau: Lễ, tết, sinh nhật, cưới hỏi, hội nghị, khai trương, ngày kỷ niệm và trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật."

Lưu ý quan trọng: Người dân chỉ được mua pháo hoa tại các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được phép kinh doanh pháo hoa. Việc mua bán pháo hoa trên mạng xã hội hoặc từ các nguồn không rõ nguồn gốc đều là hành vi vi phạm pháp luật.

2. Mức xử phạt hành chính đối với hành vi đốt pháo trái phép

Nếu cố tình sử dụng các loại pháo nổ hoặc pháo hoa không rõ nguồn gốc, người vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, tại Điều 11 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định:

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng các loại pháo, thuốc pháo trái phép.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi vận chuyển, tàng trữ trái phép pháo, thuốc pháo hoặc nguyên liệu, phụ kiện để sản xuất pháo.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.

3. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi tiếng pháo dẫn đến cửa ngục

Hành vi đốt pháo trái phép không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính. Tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả gây ra, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

3.1. Tội gây rối trật tự công cộng

Theo quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015, người nào sử dụng pháo nổ gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu phạm tội có tổ chức hoặc tái phạm nguy hiểm, mức án có thể lên đến 07 năm tù.

3.2. Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ

Đây là tội danh có khung hình phạt cực kỳ nghiêm khắc. Tại Điều 305 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi sử dụng trái phép vật liệu nổ (bao gồm cả thuốc pháo) có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Trong trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội có thể đối mặt với mức án tù chung thân.

Lời khuyên pháp lý cho một cái Tết an toàn

Để có một kỳ nghỉ Tết Quý Mão 2023 trọn vẹn và an toàn, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật:

1. Tuyệt đối không mua bán, tàng trữ hoặc sử dụng các loại pháo nổ, pháo hoa nổ tự chế hoặc không rõ nguồn gốc.
2. Chỉ mua pháo hoa tại các cửa hàng chính thống của Công ty Z121 (Bộ Quốc phòng).
3. Khi sử dụng pháo hoa hợp pháp, cần tuân thủ các quy định về phòng cháy chữa cháy, tránh sử dụng ở những nơi dễ cháy nổ hoặc không gian quá chật hẹp.

Hãy để tiếng cười và niềm vui lan tỏa trong mỗi gia đình thay vì những rắc rối pháp lý không đáng có. Chúc quý bạn đọc một năm mới An khang - Thịnh vượng!