Trong những chuyến hành trình xa xứ, hộ chiếu được coi là "vật bất ly thân" quan trọng nhất của mỗi công dân. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan, không ít người rơi vào tình cảnh trớ trêu khi cuốn sổ thông hành này đột ngột biến mất. Lúc này, thay vì hoảng loạn, việc nắm vững quy định pháp luật về trình báo mất hộ chiếu sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi bản thân và tránh được những rắc rối không đáng có.

1. Thời hạn "vàng" 48 giờ và địa điểm trình báo mất hộ chiếu

Theo quy định tại khoản 2 Điều 28 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2023), công dân có trách nhiệm trình báo việc mất hộ chiếu trong thời gian rất ngắn.

"2. Việc báo mất hộ chiếu phổ thông được quy định như sau: a) Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện hộ chiếu phổ thông bị mất, người bị mất hộ chiếu trực tiếp nộp hoặc gửi đơn báo mất theo mẫu cho cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh nơi thuận tiện, cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc đơn vị kiểm soát xuất nhập cảnh tại cửa khẩu hoặc cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nơi thuận tiện. Trường hợp vì lý do bất khả kháng, thời hạn nộp hoặc gửi đơn báo mất có thể dài hơn nhưng trong đơn phải giải thích cụ thể về lý do bất khả kháng;"

Như vậy, bạn có 02 ngày làm việc để thực hiện nghĩa vụ này. Các địa điểm tiếp nhận đơn báo mất bao gồm:

• Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh (Công an tỉnh/thành phố hoặc Cục Quản lý xuất nhập cảnh).
• Cơ quan Công an cấp huyện, cấp xã nơi gần nhất.
• Đơn vị kiểm soát xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu quốc tế.
• Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (nếu bạn đang ở nước ngoài).
• Thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công của Bộ Công an.

2. Tại sao phải báo mất hộ chiếu ngay lập tức?

Việc báo mất không đơn thuần là thủ tục hành chính mà còn mang ý nghĩa bảo an cực kỳ quan trọng. Khi bạn gửi đơn báo mất, cơ quan chức năng sẽ tiến hành hủy giá trị sử dụng của cuốn hộ chiếu đó trên hệ thống toàn cầu. Điều này giúp ngăn chặn kẻ xấu lợi dụng danh tính của bạn để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, buôn lậu hoặc nhập cảnh trái phép.

Bên cạnh đó, nếu không có xác nhận đã báo mất hộ chiếu cũ còn hạn, bạn sẽ không thể làm thủ tục cấp mới hộ chiếu theo quy định tại Điều 15 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019.

3. Mất hộ chiếu không báo: Coi chừng bị phạt đến 2 triệu đồng

Nhiều người chủ quan cho rằng mất hộ chiếu chỉ cần làm lại là xong mà không biết rằng hành vi "im lặng" này có thể bị xử phạt hành chính. Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 18 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định:

"2. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Không thông báo cho cơ quan có thẩm quyền về việc mất, hư hỏng hộ chiếu, giấy thông hành, giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế, giấy tờ cấp cho người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú tại Việt Nam hoặc thẻ ABTC;"

Do đó, để tránh việc vừa mất tài sản vừa phải nộp phạt, công dân cần tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn trình báo. Trong trường hợp tìm thấy hộ chiếu đã báo mất, bạn có thể làm thủ tục khôi phục giá trị sử dụng nếu hộ chiếu đó chưa bị hỏng và còn thời hạn trên 06 tháng, kèm theo các điều kiện cụ thể về thị thực.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc chủ động hơn trong việc xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến hộ chiếu, đảm bảo mọi chuyến đi luôn an toàn và đúng pháp luật.