Người dân cần xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để việc tố cáo được giải quyết kịp thời (ảnh minh họa)

1. Thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với cán bộ, công chức, viên chức

Theo quy định tại Điều 12 Luật Tố cáo 2011, nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ được thực hiện như sau:

• Tố cáo cán bộ, công chức, viên chức: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức, viên chức đó có thẩm quyền giải quyết tố cáo.
• Tố cáo người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu: Trường hợp người bị tố cáo là người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức đó sẽ có thẩm quyền giải quyết.
• Trường hợp thuộc quản lý của nhiều cơ quan: Nếu hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền quản lý của nhiều cơ quan, tổ chức thì người đứng đầu cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý cán bộ, công chức, viên chức đó chủ trì giải quyết.

"Điều 12. Nguyên tắc xác định thẩm quyền
1. Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức, viên chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức, viên chức đó giải quyết.
Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức đó giải quyết..."

Đơn tố cáo cần được trình bày rõ ràng, đầy đủ thông tin theo quy định (ảnh minh họa)

2. Thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với các hành vi vi phạm pháp luật khác

Đối với các hành vi vi phạm pháp luật không thuộc phạm vi nhiệm vụ, công vụ (như vi phạm hành chính trong các lĩnh vực đời sống xã hội), thẩm quyền giải quyết được xác định theo chức năng quản lý nhà nước. Cụ thể:

• Hành vi vi phạm thuộc chức năng quản lý của cơ quan nào thì cơ quan đó có trách nhiệm giải quyết.
• Thông thường, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực nào thì có thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực đó.
• Dấu hiệu tội phạm: Nếu nội dung tố cáo có dấu hiệu của tội phạm hình sự, cơ quan tiếp nhận phải chuyển ngay hồ sơ cho Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền để giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

3. Hình thức tố cáo và yêu cầu đối với đơn tố cáo

Người dân có thể thực hiện quyền tố cáo thông qua hai hình thức chính quy định tại Điều 19 Luật Tố cáo 2011:

Tố cáo bằng đơn: Trong đơn tố cáo phải ghi rõ ngày, tháng, năm; họ tên, địa chỉ của người tố cáo; nội dung tố cáo vi phạm. Quan trọng nhất, đơn phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người tố cáo. Nếu nhiều người cùng tố cáo thì phải có chữ ký của tất cả mọi người hoặc cử người đại diện.

Tố cáo trực tiếp: Người tố cáo đến trực tiếp cơ quan có thẩm quyền. Người tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn viết đơn hoặc ghi chép lại nội dung tố cáo bằng văn bản và yêu cầu người tố cáo ký xác nhận.

4. Điểm mới đáng chú ý từ Luật Tố cáo 2018

Một thông tin quan trọng là vào ngày 12/06/2018, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Tố cáo 2018 (thay thế Luật năm 2011). Mặc dù đến năm 2019 mới có hiệu lực, nhưng Luật mới đã bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn nhằm tránh việc lợi dụng quyền tố cáo để bôi nhọ cán bộ.

Cụ thể, đối với các vụ việc khiếu nại đã được giải quyết đúng quy định nhưng người dân vẫn tiếp tục tố cáo người giải quyết khiếu nại, cơ quan chức năng chỉ thụ lý khi người tố cáo cung cấp được chứng cứ, tài liệu chứng minh hành vi vi phạm pháp luật của người giải quyết đó.

Việc nắm vững các quy định về thẩm quyền tiếp nhận đơn tố cáo tại Luật Tố cáo 2011 sẽ giúp công dân thực hiện quyền giám sát của mình một cách hiệu quả và đúng pháp luật.