Kinh doanh nhà nghỉ, khách sạn (dịch vụ lưu trú) là một trong những ngành nghề phát triển mạnh mẽ, mang lại nguồn thu lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh, trật tự. Để quản lý hiệu quả, pháp luật Việt Nam đã ban hành những quy định rất chặt chẽ về việc thanh tra, kiểm tra các cơ sở này. Vậy trong bối cảnh năm 2019, khi nào lực lượng Công an được quyền "gõ cửa" kiểm tra nhà nghỉ của bạn? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các căn cứ pháp lý hiện hành.

Nhà nghỉ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự

Trước hết, cần xác định rằng không phải ngẫu nhiên mà nhà nghỉ thường xuyên nằm trong tầm ngắm kiểm tra của cơ quan chức năng. Theo quy định tại Luật Đầu tư 2014, cụ thể là tại Điều 7 và Phụ lục 4, kinh doanh dịch vụ lưu trú được xếp vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Chi tiết hơn, khoản 22 Điều 3 Nghị định 96/2016/NĐ-CP giải thích:

“Kinh doanh dịch vụ lưu trú, gồm: Các cơ sở lưu trú theo quy định của Luật du lịch và các hình thức dịch vụ cho thuê lưu trú khác (nghỉ theo giờ và nghỉ qua đêm) hoạt động trên đất liền hoặc trên các phương tiện tàu thủy lưu trú du lịch.”

Chính vì tính chất đặc thù, dễ bị lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như tệ nạn xã hội, ẩn náu tội phạm, nên các cơ sở này phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về an ninh, trật tự (ANTT) và chịu sự giám sát trực tiếp từ cơ quan Công an.

Các trường hợp Công an được quyền kiểm tra nhà nghỉ

Theo quy định tại khoản 1 Điều 50 Nghị định 96/2016/NĐ-CP, việc kiểm tra được thực hiện theo hai phương thức chính:

1. Kiểm tra định kỳ

Cơ quan Công an có thẩm quyền thực hiện kiểm tra toàn diện việc chấp hành các quy định về ANTT theo phương thức định kỳ không quá một lần trong một năm.

2. Kiểm tra đột xuất

Đây là trường hợp gây nhiều lo lắng nhất cho cả chủ kinh doanh và khách lưu trú. Tuy nhiên, việc kiểm tra đột xuất không được thực hiện tùy tiện mà phải thuộc một trong các trường hợp sau:

• Khi phát hiện cơ sở kinh doanh có vi phạm hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến ANTT.
• Có đơn khiếu nại, tố cáo của tổ chức hoặc cá nhân về vi phạm pháp luật trong cơ sở kinh doanh.
• Phục vụ tăng cường công tác đảm bảo ANTT theo văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền.

Thẩm quyền kiểm tra đột xuất thuộc về ai?

Không phải bất kỳ chiến sĩ công an nào cũng có quyền tự ý vào kiểm tra nhà nghỉ. Khoản 3 Điều 50 Nghị định 96/2016/NĐ-CP quy định rõ về thẩm quyền như sau:

• Cơ quan Công an trực tiếp quản lý: Đơn vị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về ANTT cho cơ sở có quyền kiểm tra định kỳ và đột xuất.
• Các đơn vị nghiệp vụ: Chỉ được kiểm tra khi phát hiện vi phạm hoặc có dấu hiệu vi phạm cần xử lý ngay, hoặc có đơn thư tố cáo. Sau khi kiểm tra phải thông báo kết quả cho cơ quan quản lý trực tiếp.
• Công an các cấp khác: Khi thực hiện nhiệm vụ chính trị hoặc tăng cường bảo vệ ANTT cần kiểm tra đột xuất thì phải được Thủ trưởng cơ quan Công an từ cấp huyện trở lên phê duyệt bằng văn bản hoặc có chỉ đạo từ cấp trên.

Nội dung kiểm tra bao gồm những gì?

Khi tiến hành kiểm tra, lực lượng chức năng sẽ tập trung vào các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 50 Nghị định 96/2016/NĐ-CP:

1. Kiểm tra hồ sơ pháp lý, giấy phép, Giấy chứng nhận đủ điều kiện về ANTT.
2. Kiểm tra việc chấp hành các quy định về khai báo lưu trú, ghi chép sổ sách quản lý khách.
3. Kiểm tra người, phương tiện, sản phẩm dịch vụ liên quan (ví dụ: kiểm tra hành chính khách lưu trú nếu có dấu hiệu nghi vấn tội phạm).

Kết thúc buổi làm việc, đoàn kiểm tra bắt buộc phải lập biên bản ghi rõ kết quả, các tồn tại hoặc vi phạm nếu có.

Lời khuyên cho chủ nhà nghỉ và khách lưu trú

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, chủ cơ sở kinh doanh cần tuyệt đối tuân thủ việc ghi chép sổ quản lý và thông báo lưu trú cho Công an xã/phường theo đúng quy định. Đối với khách lưu trú, việc xuất trình giấy tờ tùy thân (CMND/Thẻ căn cước) khi làm thủ tục nhận phòng không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách để bảo vệ quyền lợi của chính mình khi có đợt kiểm tra hành chính đột xuất.

Việc nắm vững các quy định về thẩm quyền và trường hợp kiểm tra sẽ giúp các bên ứng xử đúng mực, đảm bảo thượng tôn pháp luật và giữ gìn an ninh trật tự chung cho xã hội.