1. Giấy tờ tùy thân là gì?

Mặc dù thuật ngữ "giấy tờ tùy thân" được sử dụng vô cùng phổ biến trong đời sống hàng ngày, từ việc đi máy bay, làm thủ tục ngân hàng đến đăng ký lưu trú, nhưng thực tế hiện nay chưa có một văn bản luật nào đưa ra một định nghĩa pháp lý thống nhất và tổng quát về khái niệm này.

Tuy nhiên, dựa trên tinh thần của các quy định chuyên ngành, có thể hiểu giấy tờ tùy thân là những loại giấy tờ do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân, chứa đựng các thông tin cơ bản về nhân thân (như họ tên, ngày tháng năm sinh, đặc điểm nhận dạng...) nhằm xác định danh tính của người đó trong các quan hệ pháp luật.

2. Danh sách các loại giấy tờ tùy thân theo quy định pháp luật

Tính đến thời điểm tháng 04/2023, hệ thống pháp luật Việt Nam ghi nhận 03 loại giấy tờ được khẳng định trực tiếp là giấy tờ tùy thân trong các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng:

• Thẻ Căn cước công dân: Theo quy định tại Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh về căn cước công dân của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.
• Chứng minh nhân dân: Theo Nghị định 05/1999/NĐ-CP, Chứng minh nhân dân là một loại giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam, xác nhận những đặc điểm riêng và nội dung cơ bản của mỗi công dân trong độ tuổi do pháp luật quy định.
• Hộ chiếu: Theo quy định tại các văn bản về xuất nhập cảnh, Hộ chiếu quốc gia được sử dụng thay thế Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân trong nhiều trường hợp, đặc biệt là khi thực hiện các thủ tục liên quan đến yếu tố nước ngoài hoặc thay thế giấy tờ tùy thân khi bay nội địa.

Các loại giấy tờ có giá trị chứng minh nhân thân khác

Ngoài 03 loại giấy tờ nêu trên, trong một số lĩnh vực cụ thể, pháp luật cho phép sử dụng các loại giấy tờ khác có dán ảnh và đóng dấu giáp lai để chứng minh nhân thân. Ví dụ, theo Điều 2 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, khi đăng ký hộ tịch, công dân có thể xuất trình:

• Giấy phép lái xe;
• Thẻ Đại biểu Quốc hội;
• Thẻ Đảng viên;
• Thẻ nhà báo;
• Giấy xác nhận nhân thân do Công an xã, phường, thị trấn nơi thường trú cấp...

3. Cách xác định số giấy tờ tùy thân ở đâu?

Việc nắm rõ số giấy tờ tùy thân giúp công dân dễ dàng kê khai các biểu mẫu hành chính:

• Số Căn cước công dân: Chính là số định danh cá nhân gồm 12 chữ số, được in rõ ràng ở mặt trước của thẻ.
• Số Chứng minh nhân dân: Gồm 9 số hoặc 12 số tùy theo mẫu cũ hay mới, in ở mặt trước.
• Số Hộ chiếu: Thường gồm 01 chữ cái in hoa và 07 chữ số tự nhiên, được in ở trang đầu tiên hoặc góc trên bên phải trang thứ 2 của cuốn hộ chiếu.

4. Dùng giấy tờ tùy thân giả bị phạt thế nào?

Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi làm giả, mua bán hoặc sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo. Tùy vào tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi sử dụng Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân giả có thể bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng.

"4. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: ... b) Sử dụng Giấy chứng minh nhân dân, Chứng minh nhân dân, thẻ Căn cước công dân hoặc Giấy xác nhận số Chứng minh nhân dân giả;"

Đối với lĩnh vực hộ chiếu, hành vi sử dụng hộ chiếu giả có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo quy định tại Điều 18 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Trên đây là tổng hợp các thông tin quan trọng về giấy tờ tùy thân gồm những gì. Việc bảo quản và sử dụng đúng quy định các loại giấy tờ này không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân để đảm bảo an ninh trật tự xã hội.