Cảnh sát giao thông kiểm tra Giấy phép lái xe của người tham gia giao thông (ảnh minh họa)

Trong giới tài xế, không ít người vẫn truyền tai nhau một "tuyệt chiêu" để đối phó với việc bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe (GPLX) khi vi phạm giao thông: Đó là chủ động khai báo mất bằng lái để xin cấp lại bản mới trước khi nộp phạt, hoặc báo mất ngay khi bị lập biên bản. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2021, hành vi này không chỉ là sự gian dối mà còn kéo theo những hệ lụy pháp lý vô cùng nghiêm trọng, thậm chí có thể khiến tài xế không được cầm lái trong suốt 5 năm.

Hành vi báo mất Giấy phép lái xe để trốn phạt bị xử lý như thế nào?

Thực tế, việc khai báo mất GPLX để trốn tránh việc bị tạm giữ hoặc tước bằng là hành vi vi phạm quy định về quản lý người lái xe. Theo quy định tại Thông tư 38/2019/TT-BGTVT, cơ quan chức năng đã siết chặt quản lý bằng cách tích hợp dữ liệu vi phạm vào hệ thống quản lý GPLX toàn quốc.

Cụ thể, tại điểm b khoản 19 Điều 1 Thông tư 38/2019/TT-BGTVT (sửa đổi khoản 14 Điều 33 Thông tư 12/2017/TT-BGTVT) quy định rõ:

“14. Người tẩy xóa, làm sai lệch các thông tin trên giấy phép lái xe; sử dụng giấy phép lái xe hoặc hồ sơ lái xe giả; sử dụng giấy phép lái xe đã khai báo mất để điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ; có hành vi gian dối khác để được đổi, cấp lại, cấp mới giấy phép lái xe thì giấy phép lái xe đó không có giá trị sử dụng, ngoài việc bị cơ quan quản lý giấy phép lái xe ra quyết định thu hồi giấy phép lái xe, hồ sơ gốc và cập nhật dữ liệu quản lý trên hệ thống giấy phép lái xe còn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và không được cấp giấy phép lái xe trong thời hạn 05 năm, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm, nếu có nhu cầu cấp lại giấy phép lái xe phải học và sát hạch như trường hợp cấp giấy phép lái xe lần đầu.”

Như vậy, nếu tài xế đã báo mất nhưng vẫn giữ lại bằng cũ để sử dụng, hoặc khai gian để được cấp thêm một bằng lái khác "dự phòng", hậu quả sẽ là:

• Vô hiệu hóa bằng lái: Giấy phép lái xe đang sử dụng sẽ bị coi là không có giá trị pháp lý.
• Thu hồi vĩnh viễn: Cơ quan chức năng sẽ thu hồi GPLX và hồ sơ gốc.
• Lệnh cấm 5 năm: Đây là hình phạt nặng nhất, người vi phạm sẽ không được phép học, thi hay cấp mới GPLX trong vòng 5 năm. Sau thời gian này, nếu muốn có bằng lái, tài xế phải thực hiện quy trình học và sát hạch lại từ đầu như người mới.

Giấy phép lái xe và biên bản xử phạt vi phạm hành chính (ảnh minh họa)

Mức phạt tiền đối với hành vi khai báo không đúng sự thật

Bên cạnh việc bị cấm cấp bằng trong 5 năm, hành vi khai báo gian dối còn bị xử phạt hành chính bằng tiền. Căn cứ theo quy định tại điểm g khoản 3 Điều 37 Nghị định 100/2019/NĐ-CP:

“3. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây: [...] g) Cá nhân khai báo không đúng sự thật hoặc sử dụng các giấy tờ, tài liệu giả để được học, kiểm tra, sát hạch cấp mới, cấp lại Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ;”

Điều này có nghĩa là, thay vì chỉ phải chấp hành hình phạt tước bằng lái trong một thời gian ngắn (thường từ 1 đến 24 tháng tùy lỗi), việc cố tình báo mất để "lách luật" sẽ khiến tài xế mất thêm một khoản tiền phạt không nhỏ và đối mặt với nguy cơ "đi bộ" dài hạn.

Một số lỗi phổ biến dẫn đến bị tước Giấy phép lái xe

Để tránh rơi vào tình huống muốn "báo mất bằng", người tham gia giao thông cần lưu ý các lỗi vi phạm thường gặp có hình phạt bổ sung là tước quyền sử dụng GPLX theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP:

Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy:

• Nồng độ cồn: Tước GPLX từ 10 - 24 tháng tùy mức độ vi phạm.
• Chạy quá tốc độ: Chạy quá từ 20 km/h trở lên có thể bị tước GPLX từ 02 - 04 tháng.
• Đi ngược chiều, đi vào đường cấm: Tước GPLX từ 01 - 03 tháng.
• Không chấp hành tín hiệu đèn, hiệu lệnh của CSGT: Tước GPLX từ 01 - 03 tháng.

Đối với người điều khiển xe ô tô:

• Sử dụng điện thoại khi lái xe: Tước GPLX từ 01 - 03 tháng.
• Đi vào đường cao tốc không đúng quy định: Tước GPLX từ 01 - 03 tháng.
• Dừng, đỗ xe sai quy định gây ùn tắc hoặc tai nạn: Tước GPLX từ 02 - 04 tháng.
• Vi phạm nồng độ cồn hoặc ma túy: Mức phạt cao nhất là tước GPLX đến 24 tháng.

Lời khuyên pháp lý

Hệ thống quản lý dữ liệu của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Công an hiện nay đã được liên thông. Mọi thông tin về việc tạm giữ GPLX, lịch sử vi phạm đều được cập nhật nhanh chóng. Do đó, việc khai báo mất để xin cấp lại bằng lái trong khi đang bị tạm giữ là điều gần như không thể thực hiện trót lọt.

Thay vì tìm cách gian dối, người dân nên chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về an toàn giao thông. Trong trường hợp vi phạm, hãy thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp phạt để nhận lại giấy tờ theo đúng trình tự pháp luật. Sự trung thực không chỉ giúp bạn tránh được những khoản phạt bổ sung nặng nề mà còn bảo vệ quyền lợi cầm lái hợp pháp của chính mình trong tương lai.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục cấp lại bằng lái hoặc các vấn đề liên quan đến xử phạt giao thông, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.