Trong thời đại bùng nổ của mạng xã hội, Facebook đã trở thành nơi để mọi người tự do chia sẻ quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, ranh giới giữa "tự do ngôn luận" và "xúc phạm danh dự" thường rất mong manh. Nhiều người lầm tưởng rằng không gian ảo là nơi có thể thoải mái trút giận, chửi bới hay bôi nhọ người khác mà không phải chịu trách nhiệm. Thực tế, pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất chặt chẽ để xử lý các hành vi này.

1. Xử phạt hành chính: Mức phạt lên đến 30 triệu đồng

Theo quy định tại Nghị định 174/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện, hành vi xúc phạm người khác trên mạng xã hội sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Cụ thể, tại điểm g khoản 3 Điều 66 Nghị định 174/2013/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

g) Cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác;

Như vậy, chỉ cần một dòng trạng thái (status) hay một bình luận (comment) mang tính chất lăng mạ, xúc phạm danh dự người khác, người dùng Facebook đã có thể bị cơ quan chức năng "sờ gáy" và phạt số tiền không hề nhỏ.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Có thể đi tù đến 7 năm

Nếu hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm, đối tượng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 1999 (sửa đổi, bổ sung 2009).

Tội làm nhục người khác

Theo Điều 121 Bộ luật Hình sự 1999, người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm. Nếu phạm tội nhiều lần hoặc đối với nhiều người, mức phạt tù có thể lên đến ba năm.

Tội vu khống

Nặng hơn, nếu người vi phạm có hành vi bịa đặt, loan truyền những điều biết rõ là bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì sẽ bị xử lý về "Tội vu khống" theo Điều 122 Bộ luật Hình sự 1999. Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 7 năm tù giam.

3. Trách nhiệm dân sự và bồi thường thiệt hại

Bên cạnh việc bị xử phạt hành chính hay hình sự, người vi phạm còn phải chịu trách nhiệm dân sự đối với người bị hại. Bộ luật Dân sự 2015 quy định rất rõ về quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân.

Tại Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 nhấn mạnh:

1. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

... 5. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

Về mức bồi thường, theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút... Ngoài ra, người vi phạm còn phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần, tối đa không quá mười lần mức lương cơ sở.

Lời khuyên cho người dùng mạng xã hội

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, mỗi người dùng mạng xã hội cần:

• Kiểm soát cảm xúc: Không nên đăng tải thông tin khi đang nóng giận.
• Kiểm chứng thông tin: Không chia sẻ những thông tin chưa được xác thực về người khác.
• Ứng xử văn minh: Tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người khác như tôn trọng chính mình.

Hãy nhớ rằng, mỗi phím bấm trên Facebook đều có thể để lại dấu vết pháp lý. Đừng để một phút bốc đồng dẫn đến những hậu quả đáng tiếc về cả tiền bạc lẫn tự do cá nhân.