Tình trạng "cân điêu, đong thiếu" hay dùng các thủ đoạn gian dối để trục lợi từ khách hàng không còn là chuyện hiếm gặp tại các chợ truyền thống hay thậm chí là một số cửa hàng kinh doanh. Tuy nhiên, ít ai biết rằng những hành vi tưởng chừng như "vặt vãnh" này lại có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý cực kỳ nghiêm trọng, thậm chí là ngồi tù theo quy định của pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2019.

Thực trạng gian lận trong giao dịch mua bán hàng hóa

Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng ngày càng đa dạng, các hành vi lừa dối khách hàng cũng trở nên tinh vi hơn. Không chỉ dừng lại ở việc chỉnh sửa bàn cân, nhiều người bán còn sử dụng các chiêu trò như tráo đổi hàng hóa chất lượng kém, tính gian giá tiền hoặc cung cấp dịch vụ không đúng như cam kết ban đầu. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010, khách hàng chính là những người mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng cá nhân hoặc gia đình và họ cần được bảo vệ trước những hành vi bất chính này.

Xử phạt hành chính: Răn đe mạnh tay đối với hành vi gian lận

Đối với các hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, Nhà nước áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính nghiêm khắc. Cụ thể, Nghị định 185/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2015/NĐ-CP) đã quy định rõ mức phạt đối với các lỗi đánh tráo, gian lận hàng hóa, dịch vụ khi giao hàng cho khách hàng.

Việc niêm yết giá không rõ ràng hoặc tính tiền sai lệch so với giá niêm yết cũng là một hình thức lừa dối phổ biến. Các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra và xử lý các trường hợp sử dụng thiết bị đo lường không kiểm định hoặc đã qua chỉnh sửa nhằm mục đích móc túi người tiêu dùng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi hành vi lừa dối vượt ngưỡng

Nếu hành vi lừa dối khách hàng có tính chất nghiêm trọng, người vi phạm sẽ phải đối mặt với các chế tài hình sự. Theo quy định tại Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015, tội lừa dối khách hàng được cấu thành khi người bán có hành vi cân, đong, đo, đếm, tính gian hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác.

Điều 198. Tội lừa dối khách hàng
1. Người nào trong việc mua, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ mà cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
b) Thu lợi bất chính từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.

Đặc biệt, tại khoản 2 Điều 198, mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù giam nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên. Đây là lời cảnh báo đanh thép cho những ai đang có ý định làm giàu bất chính trên lòng tin của khách hàng.

Người tiêu dùng cần làm gì để tự bảo vệ mình?

Để tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò gian lận, người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác khi mua sắm. Hãy ưu tiên lựa chọn các đơn vị kinh doanh uy tín, có niêm yết giá công khai và sử dụng các phương tiện đo lường đã được kiểm định. Khi phát hiện dấu hiệu bị lừa dối, khách hàng không nên im lặng mà cần phản ánh ngay với ban quản lý chợ, cửa hàng hoặc tố giác tới cơ quan Công an, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để được can thiệp kịp thời.

Pháp luật luôn đứng về phía người tiêu dùng, nhưng sự chủ động và hiểu biết của mỗi cá nhân chính là lá chắn vững chắc nhất trước những thủ đoạn gian dối trong thương mại.