Việc sáp nhập các đơn vị hành chính (ĐVHC) không chỉ là câu chuyện về địa giới hay bộ máy chính quyền, mà còn kéo theo sự thay đổi căn bản trong hệ thống các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Vậy sau khi "về chung một nhà", tổ chức Đoàn cấp tỉnh và cấp xã sẽ được thành lập và vận hành như thế nào để không làm gián đoạn phong trào thanh niên?

Mới đây, Trung ương Đoàn đã ban hành Hướng dẫn 65-HD/TWĐTN-TCKT năm 2025 quy định cụ thể về việc sắp xếp tổ chức, cán bộ và hoạt động của Đoàn khi thực hiện sáp nhập ĐVHC. Theo đó, nguyên tắc cốt lõi là kết thúc hoạt động của các tổ chức cũ để hình thành pháp nhân mới tương ứng với bộ máy hành chính mới.

Quy trình thành lập tổ chức Đoàn cấp tỉnh sau hợp nhất

Đối với cấp tỉnh, việc thành lập tổ chức Đoàn mới đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương và Trung ương Đoàn. Tùy vào việc tỉnh đó thuộc diện hợp nhất hay không mà quy trình sẽ có những điểm khác biệt.

Đối với các tỉnh, thành đoàn thuộc diện hợp nhất

Trong trường hợp này, Đoàn cấp tỉnh tại nơi được xác định là trung tâm hành chính – chính trị của tỉnh mới sẽ đóng vai trò chủ trì. Đơn vị này có trách nhiệm phối hợp với các tổ chức Đoàn liên quan để xây dựng Đề án thành lập Đoàn cấp tỉnh mới. Đề án phải bao gồm phương án nhân sự cụ thể cho Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và các chức danh chủ chốt.

Sau khi có đề nghị từ cấp ủy tỉnh mới, Ban Thường vụ Trung ương Đoàn sẽ chính thức ban hành quyết định thành lập và chỉ định bộ máy lãnh đạo lâm thời. Một lưu ý quan trọng là số lượng nhân sự không được vượt quá tổng số của các tổ chức cũ cộng lại, nhằm đảm bảo tinh gọn bộ máy.

Đối với các tỉnh, thành đoàn không hợp nhất

Với các đơn vị không thực hiện hợp nhất nhưng có sự điều chỉnh địa giới, Ban Chấp hành Đoàn cấp tỉnh sẽ chủ động xây dựng Đề án điều chỉnh tổ chức, nhân sự để trình Ban Thường vụ tỉnh ủy và báo cáo Ban Bí thư Trung ương Đoàn xem xét, chỉ định.

Thành lập tổ chức Đoàn cấp xã: Những điểm mới cần lưu ý

Ở cấp cơ sở, tổ chức Đoàn cấp xã mới sẽ được xác định là Đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở hoặc trực thuộc Đoàn cấp tỉnh tùy theo quy mô và đặc thù địa phương. Quy trình thực hiện cụ thể như sau:

• Xã thực hiện sáp nhập: Cấp ủy xã mới sẽ chỉ đạo xây dựng Đề án và giới thiệu nhân sự. Quyết định thành lập và chỉ định các chức danh chủ chốt sẽ do Ban Thường vụ Đoàn cấp tỉnh ban hành.
• Xã không sáp nhập: Ban Chấp hành Đoàn xã hiện tại xây dựng Đề án, xin ý kiến Đảng ủy và báo cáo Đoàn cấp tỉnh để hoàn tất thủ tục chỉ định nhân sự.

"Căn cứ vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền về kết thúc hoạt động của Đảng bộ, chính quyền cấp huyện, Đoàn cấp tỉnh ban hành Quyết định kết thúc hoạt động của Đoàn cấp huyện, cấp xã cũ, chuyển giao tổ chức Đoàn và đoàn viên đang sinh hoạt về các tổ chức Đoàn tương ứng."

Một số lưu ý về con dấu và quản lý đoàn viên

Sau khi có quyết định thành lập, Đoàn cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn các đơn vị mới thực hiện thủ tục cấp con dấu theo quy định. Đồng thời, một nhiệm vụ không thể thiếu là cập nhật hệ thống tổ chức trên Phần mềm quản lý đoàn viên, thực hiện phân quyền và chuyển sinh hoạt cho đoàn viên về đơn vị mới một cách kịp thời, chính xác.

Việc kiện toàn tổ chức Đoàn sau sáp nhập ĐVHC không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là cơ hội để rà soát, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn, tạo động lực mới cho phong trào thanh niên tại các địa phương sau khi ổn định địa giới hành chính.