Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt năm 2021, việc tham gia đấu thầu không chỉ đơn thuần là nộp một bộ hồ sơ với giá thấp nhất. Để thực sự "chạm tay" vào gói thầu, các doanh nghiệp cần phải thấu hiểu tường tận các tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT) mà chủ đầu tư đưa ra. Đây chính là "thước đo" công bằng nhưng cũng đầy khắt khe để sàng lọc những nhà thầu thực sự có năng lực.

Căn cứ pháp lý cốt lõi về tiêu chuẩn đánh giá

Mọi quy trình đánh giá HSDT hiện nay đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Đấu thầu 2013 và văn bản hướng dẫn chi tiết nhất là Nghị định 63/2014/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 12 Nghị định 63/2014/NĐ-CP đã xác lập khung tiêu chuẩn bao gồm:

"Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu bao gồm tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm; tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật; xác định giá thấp nhất (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá thấp nhất); tiêu chuẩn xác định giá đánh giá (đối với trường hợp áp dụng phương pháp giá đánh giá)."

Một nguyên tắc "vàng" mà các nhà thầu cần lưu ý là trong hồ sơ mời thầu (HSMT), chủ đầu tư tuyệt đối không được nêu các điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế bất bình đẳng. Nếu phát hiện những dấu hiệu này, nhà thầu hoàn toàn có quyền kiến nghị để đảm bảo quyền lợi của mình.

1. Tiêu chuẩn đánh giá đối với gói thầu mua sắm hàng hóa

Đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, tiêu chuẩn đánh giá thường tập trung vào tính thực dụng và khả năng vận hành của thiết bị.

1.1. Năng lực và kinh nghiệm: Ngưỡng cửa đầu tiên

Hệ thống đánh giá thường sử dụng tiêu chí "Đạt" hoặc "Không đạt". Nhà thầu cần chứng minh được:

• Kinh nghiệm thực hiện: Đã từng thực hiện thành công các gói thầu có quy mô và tính chất tương tự.
• Năng lực sản xuất: Cơ sở vật chất, máy móc và đội ngũ nhân sự chuyên môn phải đáp ứng được yêu cầu cung ứng hàng hóa đúng tiến độ.
• Sức khỏe tài chính: Đây là yếu tố then chốt. Các chỉ số như doanh thu bình quân, lợi nhuận, và đặc biệt là khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng sẽ được soi xét kỹ lưỡng.

1.2. Tiêu chuẩn kỹ thuật: Chất lượng là ưu tiên hàng đầu

Chủ đầu tư có thể chọn phương pháp chấm điểm (thang điểm 100 hoặc 1.000) hoặc tiêu chí đạt/không đạt. Các yếu tố cấu thành bao gồm:

• Đặc tính kỹ thuật, thông số chi tiết của hàng hóa.
• Tính hợp lý của giải pháp cung cấp, lắp đặt và chuyển giao công nghệ.
• Chế độ bảo hành, bảo trì và khả năng cung cấp linh kiện thay thế tại địa phương.
• Tác động môi trường và các biện pháp xử lý đi kèm.

2. Tiêu chuẩn đánh giá đối với gói thầu xây lắp

Gói thầu xây lắp đòi hỏi sự khắt khe hơn về biện pháp thi công và an toàn lao động.

2.1. Năng lực kỹ thuật và nhân sự

Khác với mua sắm hàng hóa, xây lắp yêu cầu nhà thầu phải có đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề và các thiết bị thi công chuyên dụng sẵn có. Việc huy động thiết bị đúng lúc, đúng chỗ là một điểm cộng lớn trong mắt hội đồng đánh giá.

2.2. Giải pháp thi công và tiến độ

Nhà thầu cần trình bày một biện pháp tổ chức thi công khả thi, phù hợp với điều kiện địa chất, hiện trường thực tế. Đặc biệt, các biện pháp đảm bảo an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy không còn là yếu tố phụ mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc để đánh giá tính chuyên nghiệp của nhà thầu.

3. Các phương pháp xác định giá trong đấu thầu

Sau khi vượt qua vòng kỹ thuật, giá là yếu tố quyết định cuối cùng. Có hai phương pháp phổ biến:

• Phương pháp giá thấp nhất: Áp dụng cho các gói thầu đơn giản, quy chuẩn. Nhà thầu nào có giá dự thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch thấp nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất.
• Phương pháp giá đánh giá: Áp dụng cho các gói thầu phức tạp. Giá đánh giá được tính bằng công thức: GĐG = G ± ∆G + ∆ƯĐ. Trong đó, ∆G là các yếu tố quy đổi về mặt bằng chung như chi phí vận hành, bảo dưỡng trong suốt vòng đời sản phẩm.

Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng bao giờ chủ quan với các lỗi nhỏ như sai lệch số liệu hoặc thiếu chữ ký trong HSDT. Một sai sót nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ nỗ lực của doanh nghiệp "đổ sông đổ biển" ngay từ vòng sơ loại.