Việc sở hữu một tấm "Sổ đỏ" hay "Sổ hồng" không chỉ là niềm mong mỏi của mỗi gia đình mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để bảo vệ quyền lợi đối với mảnh đất của mình. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ quy trình và đặc biệt là cơ quan nào có thẩm quyền thực hiện việc này. Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, các quy định về thẩm quyền công nhận quyền sử dụng đất đã có những thay đổi đáng chú ý mà người dân cần lưu tâm.

Khái niệm công nhận quyền sử dụng đất dưới góc nhìn pháp lý

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa việc Nhà nước giao đất và công nhận quyền sử dụng đất. Theo quy định tại khoản 33 Điều 3 Luật Đất đai 2024, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:

“33. Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho người đang sử dụng đất ổn định đối với thửa đất xác định theo quy định của Luật này.”

Hiểu một cách đơn giản, đây là quá trình Nhà nước chính thức hóa quyền sử dụng đất cho những người đã và đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa có giấy tờ chứng nhận chính thức. Đây là hình thức phổ biến nhất để người dân được cấp sổ lần đầu.

Cơ quan nào có thẩm quyền công nhận quyền sử dụng đất lần đầu?

Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền không chỉ giúp người dân nộp hồ sơ đúng nơi mà còn đảm bảo tính pháp lý của giấy chứng nhận được cấp. Căn cứ vào Điều 136 Luật Đất đai 2024, thẩm quyền được phân cấp rõ rệt như sau:

1. Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

UBND cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) chịu trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận cho các đối tượng mang tính chất tổ chức hoặc có yếu tố nước ngoài, bao gồm:

• Các tổ chức trong nước, cơ sở tôn giáo.
• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện dự án đầu tư.
• Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao.

Đáng chú ý, UBND cấp tỉnh có thể ủy quyền cho cơ quan có chức năng quản lý đất đai cùng cấp thực hiện việc cấp giấy chứng nhận này để đẩy nhanh tiến độ hành chính.

2. Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Đây là cơ quan gần gũi nhất với đại đa số người dân. UBND cấp huyện (quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cho:

• Cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam.
• Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất ổn định.

Nộp hồ sơ ở đâu và thủ tục như thế nào?

Theo quy định tại Nghị định 101/2024/NĐ-CP, người dân có hai lựa chọn linh hoạt để nộp hồ sơ:

Nộp hồ sơ trực tiếp

Người sử dụng đất nộp 01 bộ hồ sơ tại Bộ phận một cửa của UBND cấp tỉnh, cấp huyện hoặc cấp xã tùy theo quy định cụ thể của từng địa phương. Việc nộp tại cấp xã thường được áp dụng cho các hộ gia đình, cá nhân để thuận tiện cho việc xác minh nguồn gốc đất tại địa phương.

Nộp hồ sơ trực tuyến (Online)

Trong kỷ nguyên số, việc làm Sổ đỏ online đã trở nên khả thi. Tại các địa phương đã triển khai Cổng dịch vụ công trực tuyến, người dân có thể đăng ký và nộp hồ sơ số hóa. Theo Điều 21 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, hồ sơ điện tử phải được quét từ bản chính hoặc bản sao có chứng thực để đảm bảo tính xác thực.

Việc nắm vững thẩm quyền và quy trình công nhận quyền sử dụng đất không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tránh được những phiền hà không đáng có trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Nếu bạn đang trong quá trình làm thủ tục cấp sổ lần đầu, hãy chủ động liên hệ với cơ quan tài nguyên môi trường địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.