Từ ngày 01/10/2026, Thông tư 16/2026/TT-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao chính thức có hiệu lực thi hành, quy định chi tiết về công khai hoạt động của Tòa án nhân dân. Văn bản quy phạm pháp luật này tạo hành lang pháp lý minh bạch, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân theo tinh thần cải cách tư pháp và quy định tại Luật Tiếp cận thông tin 2026.

Tuy nhiên, bên cạnh việc tăng cường tính công khai, minh bạch, pháp luật cũng thiết lập ranh giới bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân và bảo đảm sự vận hành liên tục của hệ thống tư pháp. Người dân cũng như các cơ quan, tổ chức cần nắm rõ các trường hợp Tòa án được phép từ chối cung cấp thông tin để thực hiện đúng quyền hạn của mình.

Chi tiết 4 trường hợp Tòa án nhân dân được từ chối cung cấp thông tin

Căn cứ quy định tại Điều 9 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC, Tòa án nhân dân có quyền từ chối yêu cầu cung cấp thông tin từ cá nhân, cơ quan, tổ chức thuộc 04 trường hợp cụ thể sau đây:

• Trường hợp 1: Vi phạm nguyên tắc công khai hoặc không thuộc danh mục được phép công khai. Thông tin được yêu cầu vi phạm các nguyên tắc quy định tại Điều 3 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC (như xâm phạm bí mật nhà nước, bí mật điều tra, bí mật công tác, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, tài liệu họp nội bộ...) hoặc không thuộc các nội dung được phép công khai theo quy định tại Điều 5 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC.
• Trường hợp 2: Không thuộc trách nhiệm cung cấp của Tòa án. Đơn vị Tòa án được yêu cầu không phải là cơ quan lưu trữ, tạo lập hoặc chịu trách nhiệm quản lý cung cấp loại thông tin đó theo phân công thẩm quyền.
• Trường hợp 3: Yêu cầu lặp lại từ 02 lần trở lên không có lý do chính đáng. Thông tin đã được Tòa án cung cấp hai lần cho chính người gửi yêu cầu, trừ trường hợp người đó chứng minh được lý do chính đáng cần được cung cấp lại (ví dụ như bị thất lạc bất khả kháng).
• Trường hợp 4: Vượt quá khả năng đáp ứng hoặc cản trở hoạt động tư pháp. Yêu cầu cung cấp thông tin có quy mô quá lớn, đòi hỏi xử lý dữ liệu phức tạp vượt quá khả năng thực tế hoặc gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bình thường, công tác xét xử của Tòa án.

Nội dung hoạt động nào của Tòa án nhân dân được công khai?

Để tránh rơi vào trường hợp bị từ chối, cá nhân và tổ chức cần đối chiếu với các nội dung công khai được quy định tại Điều 5 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC, bao gồm 02 nhóm hoạt động chính:

1. Công khai hoạt động xét xử và giải quyết vụ án, vụ việc

• Thông tin thụ lý: Các vụ án hình sự, hành chính; vụ án, vụ việc dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động; vụ việc phá sản, phục hồi doanh nghiệp; các vụ việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc đưa người nghiện từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.
• Thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm: Thông tin tiếp nhận, thụ lý đơn đề nghị, văn bản yêu cầu hoặc kiến nghị xem xét lại bản án, quyết định.
• Diễn biến phiên tòa, phiên họp: Lịch xét xử, danh sách phiên tòa, nội quy phiên tòa, phiên họp.
• Bản án, quyết định: Các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật (trừ các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, vụ án có người chưa thành niên hoặc các vụ việc cần giữ bí mật đời tư theo quy định).

2. Công khai các hoạt động quản lý, hành chính tư pháp khác

• Thông tin chung về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Tòa án nhân dân các cấp.
• Hoạt động tiếp công dân, hướng dẫn thủ tục hành chính tư pháp.
• Hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, công tác phát triển án lệ.
• Công tác tổ chức - cán bộ, tài chính, thanh tra, thi đua khen thưởng, hợp tác quốc tế, công tác đào tạo của Học viện Tòa án và hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật.

Hình thức và thời hạn giải quyết yêu cầu cung cấp thông tin

Theo Điều 7 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC, người dân có thể linh hoạt gửi yêu cầu cung cấp thông tin đến Tòa án qua các kênh phương thức:

1. Nộp trực tiếp tại trụ sở Tòa án (người dân được phép dùng điện thoại, thiết bị kỹ thuật cá nhân để chụp, sao chép tài liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC).
2. Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính.
3. Thực hiện trực tuyến qua mạng Internet: Thư điện tử (Email), Cổng thông tin điện tử, Trang thông tin điện tử, Cổng dữ liệu, Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hoặc các ứng dụng di động chính thức do Tòa án công bố.

Về thời hạn giải quyết: Theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC, trong vòng 12 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu hợp lệ, Tòa án phải cung cấp thông tin hoặc phát văn bản trả lời nêu rõ lý do từ chối. Trường hợp vụ việc phức tạp cần gia hạn thì thời gian gia hạn tối đa không quá 12 ngày và Tòa án phải thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu.

Trường hợp thông tin đã cung cấp không chính xác hoặc thiếu sót, Tòa án có trách nhiệm đính chính hoặc bổ sung trong thời hạn 05 ngày làm việc theo quy định tại Điều 10 Thông tư 16/2026/TT-TANDTC.