Thời gian qua, dư luận không khỏi xôn xao trước nhiều vụ việc "đánh ghen" kinh hoàng hay những màn đấu tố, bôi nhọ cá nhân trên mạng xã hội. Đáng chú ý, nhiều người thực hiện hành vi này chỉ vì muốn "hả giận" mà không hề biết rằng mình đang bước sát ranh giới của tội phạm hình sự. Vậy trong bối cảnh pháp luật năm 2018, hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác sẽ bị xử lý nghiêm khắc như thế nào?

Quyền bất khả xâm phạm về danh dự, nhân phẩm: Nền tảng pháp lý cao nhất

Trước hết, cần khẳng định rằng danh dự và nhân phẩm là những giá trị thiêng liêng của mỗi cá nhân. Theo quy định tại khoản 1 Điều 20 Hiến pháp 2013, mọi người đều có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Đây là quyền cơ bản của con người, là kim chỉ nam cho mọi quy định pháp luật chuyên ngành sau này.

Cụ thể hóa tinh thần đó, Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ: "Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ". Khi những giá trị này bị xâm phạm, nạn nhân hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin sai sự thật và yêu cầu người vi phạm phải bồi thường thiệt hại về tinh thần cũng như vật chất.

Pháp luật Việt Nam bảo vệ nghiêm ngặt danh dự và nhân phẩm của mọi công dân (ảnh minh họa)

Xử phạt hành chính: Cảnh cáo cho những hành vi chưa đến mức nghiêm trọng

Trong trường hợp hành vi xúc phạm chưa gây ra hậu quả quá nặng nề hoặc chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị xử lý theo các quy định về an ninh trật tự. Cụ thể, tại thời điểm tháng 06/2018, mức xử phạt được áp dụng theo điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

"1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;"

Mặc dù mức phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng có vẻ thấp, nhưng đây là hình thức răn đe cần thiết để ngăn chặn những mâu thuẫn nhỏ bùng phát thành những vụ việc lớn hơn.

Trách nhiệm hình sự: Ranh giới mong manh dẫn đến vòng lao lý

Kể từ ngày 01/01/2018, khi Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) chính thức có hiệu lực, các quy định về tội làm nhục người khác đã được chi tiết hóa và nghiêm khắc hơn. Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể đối mặt với các khung hình phạt sau:

• Khung 1: Phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
• Khung 2: Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm nếu phạm tội thuộc các trường hợp như: phạm tội 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội...
• Khung 3: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát.

Việc sử dụng mạng xã hội để bôi nhọ người khác là tình tiết tăng nặng theo luật mới (ảnh minh họa)

Lưu ý đặc biệt: Trong thời đại công nghệ số năm 2018, việc đăng tải hình ảnh nhạy cảm, clip đánh ghen hay những lời lẽ lăng mạ lên Facebook, Zalo... được coi là hành vi "Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội". Đây là tình tiết định khung tăng nặng, có thể khiến người vi phạm phải đối mặt với án tù thay vì chỉ bị phạt hành chính như trước đây.

Lời khuyên pháp lý: Hãy thượng tôn pháp luật thay vì hành động cảm tính

Mọi mâu thuẫn trong cuộc sống, dù là chuyện tình cảm hay tranh chấp cá nhân, đều cần được giải quyết dựa trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Việc tự ý "thực thi công lý" bằng cách làm nhục người khác không những không giải quyết được vấn đề mà còn đẩy bản thân vào vòng lao lý, để lại vết nhơ trong hồ sơ lý lịch.

Nếu bạn là nạn nhân của hành vi xúc phạm, hãy bình tĩnh thu thập chứng cứ (chụp màn hình, ghi âm, tìm người làm chứng) và trình báo ngay với cơ quan Công an hoặc khởi kiện ra Tòa án để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản liên quan.