Hình ảnh những chiếc xe ô tô, xe máy mang biển kiểm soát nền xanh, chữ trắng lưu thông trên đường luôn thu hút sự chú ý đặc biệt của người dân. Trong tâm thức của nhiều người, loại phương tiện này thường gắn liền với các cơ quan quyền lực và những "đặc quyền" ưu tiên. Tuy nhiên, liệu xe biển xanh có thực sự đứng ngoài sự điều chỉnh của luật pháp? Dưới góc độ pháp lý tính đến tháng 05/2022, chúng ta hãy cùng giải mã chi tiết các quy định xoay quanh loại biển số đặc biệt này.

1. Xe biển xanh là gì? Nhận diện phương tiện của cơ quan công quyền

Theo quy định tại Thông tư 58/2020/TT-BCA, xe biển xanh là phương tiện giao thông cơ giới đường bộ được cấp biển số có đặc điểm nhận dạng: Nền biển màu xanh dương, chữ và số màu trắng.

Xe biển xanh thực tế là một loại xe chuyên dùng cho các cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập. Chỉ những người công tác trong cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập mới được phép sử dụng các loại xe mang biển số xanh để lưu thông trên đường phục vụ mục đích công vụ.

2. Cơ quan nào được sử dụng xe biển xanh?

Căn cứ quy định tại khoản 6 Điều 25 Thông tư 58/2020/TT-BCA, các cơ quan, tổ chức được cấp biển số xe màu xanh bao gồm:

• Các cơ quan của Đảng: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ A.
• Văn phòng Chủ tịch nước: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ B.
• Văn phòng Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ C.
• Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ D.
• Các Ban chỉ đạo Trung ương: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ E.
• Công an nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ F.
• Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ G.
• Ủy ban An toàn giao thông quốc gia: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ H.
• Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện: Được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ K.
• Tổ chức chính trị - xã hội: (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Công đoàn Việt Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội nông dân Việt Nam) được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ L.
• Đơn vị sự nghiệp công lập: (trừ Trung tâm đào tạo, sát hạch lái xe công lập); Ban quản lý dự án có chức năng quản lý Nhà nước được cấp biển số xanh với sêri biển số sử dụng chữ M.
• Lực lượng Công an nhân dân: Được cấp biển số xanh cho xe máy chuyên dùng sử dụng vào mục đích an ninh với sêri biển số sử dụng ký hiệu “CD”.

3. Xe biển xanh có được hưởng đặc quyền khi tham gia giao thông?

Một hiểu lầm phổ biến là mọi xe biển xanh đều có quyền ưu tiên tuyệt đối. Tuy nhiên, theo Điều 22 Luật Giao thông đường bộ 2008, quyền ưu tiên chỉ được kích hoạt trong những tình huống cụ thể.

Các trường hợp phương tiện được ưu tiên bao gồm:

"1. Những xe sau đây được quyền ưu tiên đi trước xe khác khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới theo thứ tự:
a) Xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ;
b) Xe quân sự, xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp, đoàn xe có xe cảnh sát dẫn đường;
c) Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu;
d) Xe hộ đê, xe đi khắc phục thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật;
đ) Đoàn xe tang."

Ngoại trừ xe tang, các xe ưu tiên còn lại khi đi làm nhiệm vụ được hưởng các đặc quyền:

• Không bị hạn chế tốc độ.
• Được phép đi vào đường ngược chiều.
• Được đi tiếp kể cả khi có tín hiệu đèn đỏ.
• Chỉ phải tuân theo chỉ dẫn của người điều khiển giao thông.

Như vậy, chỉ những xe biển xanh thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp (có tín hiệu còi, cờ, đèn theo quy định) mới được hưởng ưu tiên. Các trường hợp xe biển xanh lưu thông bình thường vẫn phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về giao thông đường bộ.

4. Xe biển xanh vi phạm giao thông bị xử lý thế nào?

Pháp luật Việt Nam quy định mọi công dân và phương tiện đều bình đẳng trước pháp luật. Xe biển xanh nếu vi phạm khi không thực thi nhiệm vụ ưu tiên vẫn bị xử phạt theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP và Nghị định 123/2021/NĐ-CP.

Ví dụ, lỗi vượt đèn đỏ đối với ô tô sẽ bị phạt từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng và tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 đến 03 tháng. Nếu gây tai nạn giao thông, mức phạt và thời gian tước bằng lái sẽ cao hơn.

Trên đây là những thông tin giải đáp về xe biển xanh và các quy định liên quan. Việc hiểu đúng luật giúp chúng ta tham gia giao thông an toàn và ứng xử văn minh khi gặp các phương tiện ưu tiên trên đường.