Trong thực tế đời sống, không ít trường hợp các cặp vợ chồng khi đối mặt với những khoản nợ lớn đã lựa chọn phương án "ly hôn giả" hoặc ly hôn thật nhưng thỏa thuận chia hết tài sản cho một người nhằm mục đích tẩu tán tài sản, trốn tránh nghĩa vụ trả nợ cho chủ nợ. Tuy nhiên, liệu hành vi này có thực sự giúp họ thoát khỏi vòng vây pháp lý?

Bản chất của giao dịch vay tiền và nghĩa vụ trả nợ

Trước hết, cần xác định rằng việc vay mượn tiền bạc là một giao dịch dân sự. Theo quy định tại Điều 116 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Hình thức của giao dịch này cũng rất linh hoạt, có thể bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể theo khoản 1 Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015.

Khi một hợp đồng vay tài sản được xác lập, bên vay có nghĩa vụ hoàn trả tài sản đúng số lượng, chất lượng và thời hạn đã thỏa thuận. Trích dẫn nguyên văn Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015:

"Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định."

Trách nhiệm liên đới của vợ chồng sau khi ly hôn

Một sai lầm phổ biến là cho rằng sau khi Tòa án ra quyết định ly hôn, mọi ràng buộc về tài chính giữa hai người sẽ chấm dứt. Tuy nhiên, pháp luật về hôn nhân và gia đình bảo vệ quyền lợi của người thứ ba (chủ nợ) rất chặt chẽ. Theo Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, vợ chồng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với các giao dịch do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của gia đình.

Nghĩa vụ này tiếp tục được khẳng định tại khoản 1 Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Dù đã ly hôn, nếu khoản nợ đó được xác định là nợ chung (vay để kinh doanh chung, mua nhà ở, chi phí sinh hoạt gia đình...), thì cả hai vẫn phải cùng có trách nhiệm trả nợ.

Chủ nợ cần làm gì khi con nợ dùng chiêu trò ly hôn?

Nếu bạn là chủ nợ và gặp phải tình huống vợ chồng con nợ đùn đẩy trách nhiệm cho nhau sau khi ly hôn, bạn có quyền thực hiện các bước sau:

• Kiểm tra bản án/quyết định ly hôn: Xem xét Tòa án đã phân định nghĩa vụ trả nợ như thế nào. Tuy nhiên, thỏa thuận riêng giữa vợ chồng không được làm phương hại đến quyền lợi của chủ nợ trừ khi chủ nợ đồng ý.
• Khởi kiện dân sự: Bạn có thể làm đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân nơi một trong hai người cư trú giải quyết. Căn cứ vào khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, Tòa án sẽ buộc cả hai phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ liên đới.
• Yêu cầu phong tỏa tài sản: Trong quá trình tố tụng, nếu có dấu hiệu tẩu tán tài sản, bạn có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời để đảm bảo việc thi hành án sau này.

Lời khuyên pháp lý: Việc ly hôn để trốn nợ không chỉ không giúp thoát nợ mà còn có thể khiến các bên đối mặt với rủi ro pháp lý cao hơn, thậm chí là bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Đối với người cho vay, việc lưu giữ đầy đủ chứng từ, tin nhắn, ghi âm giao dịch là cực kỳ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình trước pháp luật.

Nội dung bài viết được biên tập dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm tháng 09/2021. Quý khách hàng có thắc mắc vui lòng liên hệ để được tư vấn chi tiết.