Thực trạng kê biên tài sản là di sản thừa kế chưa chia

Trong thực tế thi hành án dân sự, không ít trường hợp người phải thi hành án có tài sản nhưng tài sản đó lại nằm trong khối di sản thừa kế chung của gia đình mà chưa được phân chia. Câu hỏi đặt ra là: Cơ quan thi hành án có được quyền kê biên quyền sử dụng đất khi nó vẫn đang là tài sản chung của các đồng thừa kế hay không? Đây là một vấn đề pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự thận trọng của Chấp hành viên để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của những người liên quan.

Căn cứ pháp lý về xác định tài sản chung để thi hành án

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, khi một người qua đời, tài sản của họ trở thành di sản thừa kế. Trước khi được phân chia theo di chúc hoặc theo pháp luật, khối tài sản này thuộc sở hữu chung của các đồng thừa kế. Việc xử lý tài sản này để thi hành nghĩa vụ riêng của một cá nhân trong số các đồng thừa kế phải tuân thủ quy trình đặc biệt.

Cụ thể, tại Điều 74 Luật Thi hành án dân sự 2008 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thi hành án dân sự sửa đổi 2014), quy trình xác định và xử lý tài sản chung được quy định như sau:

"1. Trường hợp chưa xác định được phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để thi hành án thì Chấp hành viên phải thông báo cho người phải thi hành án và những người có quyền sở hữu chung đối với tài sản, quyền sử dụng đất biết để họ tự thỏa thuận phân chia tài sản chung hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự."

Quy trình 3 bước bắt buộc đối với Chấp hành viên

Dựa trên quy định nêu trên, việc kê biên ngay lập tức quyền sử dụng đất là di sản chưa chia mà không qua các bước thông báo là trái quy định pháp luật. Quy trình chuẩn phải được thực hiện như sau:

Bước 1: Thông báo và thỏa thuận

Chấp hành viên phải gửi thông báo bằng văn bản cho người phải thi hành án và tất cả các đồng thừa kế khác. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, các bên có quyền tự thỏa thuận phân chia tài sản hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.

Bước 2: Quyền của người được thi hành án

Nếu hết thời hạn 30 ngày mà các bên không thỏa thuận được hoặc không yêu cầu Tòa án giải quyết, Chấp hành viên sẽ thông báo cho người được thi hành án. Người này có 15 ngày để yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu của người phải thi hành án trong khối tài sản chung.

Bước 3: Chấp hành viên yêu cầu Tòa án

Trong trường hợp người được thi hành án cũng không yêu cầu Tòa án giải quyết, Chấp hành viên có trách nhiệm yêu cầu Tòa án xác định phần tài sản của người phải thi hành án theo thủ tục tố tụng dân sự. Chỉ sau khi có quyết định/bản án của Tòa án xác định rõ phần quyền sử dụng đất của người phải thi hành án, Chấp hành viên mới được tiến hành các biện pháp xử lý tài sản tiếp theo.

Lời khuyên pháp lý cho các đồng thừa kế

Nếu bạn đang ở trong tình huống cơ quan thi hành án tiến hành kê biên đất thừa kế của cha mẹ khi chưa có sự phân chia rõ ràng, bạn cần thực hiện các quyền sau:

• Khiếu nại quyết định kê biên: Gửi đơn khiếu nại đến Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự đang thụ lý vụ việc để yêu cầu hủy bỏ quyết định kê biên trái luật.
• Chủ động thỏa thuận: Các anh em trong gia đình nên ngồi lại để thỏa thuận phân chia di sản, từ đó xác định rõ phần tài sản nào thuộc về người phải thi hành án để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của những người còn lại.
• Khởi kiện phân chia di sản: Nếu không thể thỏa thuận, hãy yêu cầu Tòa án phân chia di sản thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Việc hiểu rõ quy định tại khoản 1 Điều 74 Luật Thi hành án dân sự 2008 sẽ giúp người dân bảo vệ được quyền lợi chính đáng của mình trước những sai sót nghiệp vụ của cơ quan chức năng.

Nội dung tư vấn trên được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 07/2021. Nếu quý khách có thắc mắc thêm, vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư để được hỗ trợ chi tiết.