Trong thực tế đời sống pháp lý, không hiếm những trường hợp hung thủ đã thực hiện hành vi nhằm tước đoạt mạng sống của nạn nhân nhưng vì những lý do khách quan mà hậu quả chết người không xảy ra. Vậy dưới góc độ pháp luật, hành vi giết người không thành sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự ra sao và mức án cụ thể là bao nhiêu năm tù? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Công lý và hình phạt nghiêm minh cho hành vi xâm phạm tính mạng con người (ảnh minh họa)

1. Thế nào là giết người không thành dưới góc độ pháp lý?

Thuật ngữ "giết người không thành" thường được hiểu là trường hợp người phạm tội đã bắt đầu thực hiện hành vi giết người nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn. Trong pháp luật hình sự Việt Nam, hành vi này được gọi là Phạm tội chưa đạt.

Cụ thể, tại Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015 quy định rõ:

Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội. Người phạm tội chưa đạt phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm chưa đạt.

Như vậy, một hành vi được coi là giết người chưa đạt khi hội đủ 03 yếu tố:

• Về ý thức: Người phạm tội có lỗi cố ý, mong muốn tước đoạt tính mạng nạn nhân.
• Về hành vi: Đã bắt tay vào thực hiện các hành vi khách quan (như dùng hung khí tấn công vào vùng trọng yếu).
• Về hậu quả: Nạn nhân không chết (do được cấp cứu kịp thời, do nạn nhân tránh được hoặc do hung khí bị hỏng...).

2. Khung hình phạt đối với Tội giết người

Để xác định mức án cho hành vi giết người không thành, trước hết cần xem xét khung hình phạt của Tội giết người tại Điều 123. Tùy vào tính chất và mức độ nguy hiểm, tội danh này được chia thành các khung hình phạt chính sau:

Khung 1: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình

Áp dụng đối với các trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng như:

• Giết 02 người trở lên; giết người dưới 16 tuổi; giết phụ nữ mà biết là có thai.
• Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình.
• Thực hiện tội phạm một cách man rợ, có tính chất côn đồ hoặc vì động cơ đê hèn.
• Thuê giết người hoặc giết người thuê...

Khung 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm

Áp dụng đối với các trường hợp giết người thông thường, không có các tình tiết định khung tăng nặng nêu tại Khoản 1.

Cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ và mức độ thực hiện hành vi khi tuyên án (ảnh minh họa)

3. Cách tính mức án cụ thể cho hành vi giết người không thành

Vì hậu quả chết người chưa xảy ra, pháp luật có chính sách khoan hồng hơn so với trường hợp tội phạm đã hoàn thành. Việc quyết định hình phạt được thực hiện theo quy định tại Điều 57 Bộ luật Hình sự 2015.

Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, mức hình phạt được xác định như sau:

• Trường hợp khung hình phạt có mức cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình: Thì mức hình phạt cao nhất áp dụng cho tội phạm chưa đạt là không quá 20 năm tù.
• Trường hợp khung hình phạt là tù có thời hạn: Thì mức hình phạt cao nhất không quá 3/4 mức phạt tù mà điều luật quy định.

Ví dụ minh họa: Nếu một người phạm tội giết người có tính chất côn đồ (Khung 1 - có án tử hình) nhưng nạn nhân không chết, thì mức án cao nhất mà người này phải đối mặt là 20 năm tù, thay vì tử hình hay chung thân.

4. Mức án đối với người dưới 18 tuổi phạm tội chưa đạt

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự ưu tiên bảo vệ và giáo dục đối với người chưa thành niên. Do đó, mức án cho đối tượng này khi giết người không thành thấp hơn đáng kể so với người trưởng thành, căn cứ theo Điều 101 và Điều 102 Bộ luật Hình sự 2015:

Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi:

• Nếu điều luật quy định tù chung thân hoặc tử hình: Mức án cao nhất không quá 12 năm tù (đối với tội phạm hoàn thành) và không quá 09 năm tù (đối với tội phạm chưa đạt).
• Nếu là tù có thời hạn: Mức án cao nhất không quá 3/4 mức phạt tù của người trưởng thành.

Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi:

• Nếu điều luật quy định tù chung thân hoặc tử hình: Mức án cao nhất không quá 06 năm tù (đối với tội phạm hoàn thành) và không quá 04 năm tù (đối với tội phạm chưa đạt).
• Nếu là tù có thời hạn: Mức án cao nhất không quá 1/2 mức phạt tù của người trưởng thành.

5. Phân biệt Giết người không thành và Cố ý gây thương tích

Đây là ranh giới mong manh thường gây tranh cãi trong các vụ án hình sự. Để phân biệt, cơ quan tiến hành tố tụng thường dựa vào các yếu tố sau:

• Mục đích và ý thức chủ quan: Trong tội giết người, hung thủ có ý định tước đoạt mạng sống. Trong tội cố ý gây thương tích, hung thủ chỉ muốn gây đau đớn, tổn hại sức khỏe.
• Vị trí tác động: Tấn công vào vùng trọng yếu (đầu, ngực, bụng, cổ...) thường được xem xét là hành vi giết người. Tấn công vào tay, chân thường là gây thương tích.
• Cường độ và hung khí: Sử dụng hung khí nguy hiểm (súng, dao sắc nhọn) tấn công liên tục, quyết liệt thể hiện ý chí giết người đến cùng.

Việc xác định đúng tội danh có ý nghĩa quyết định đến mức hình phạt mà bị cáo phải gánh chịu. Nếu bạn hoặc người thân đang vướng vào các vấn đề pháp lý hình sự, việc tham vấn ý kiến luật sư là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Hy vọng bài viết đã giải đáp thỏa đáng thắc mắc về việc giết người không thành bị đi tù bao nhiêu năm. Mọi câu hỏi chi tiết xin vui lòng liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật để được hỗ trợ kịp thời.