Trong quá trình thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội, vấn đề giá đất luôn là tâm điểm gây tranh cãi. Nhiều hộ gia đình, cá nhân cho rằng mức giá bồi thường do cơ quan nhà nước phê duyệt quá thấp so với giá thị trường, dẫn đến thiệt thòi về quyền lợi. Câu hỏi đặt ra là: Người dân có quyền khởi kiện quyết định phê duyệt giá đất cụ thể ra Tòa án hay không?

Căn cứ pháp lý để xác định đối tượng khởi kiện

Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần đối chiếu với các quy định tại Luật Tố tụng hành chính 2015. Theo đó, không phải mọi văn bản của cơ quan nhà nước đều có thể bị kiện ra Tòa.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định:

1. Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.

Tuy nhiên, để trở thành đối tượng khởi kiện (quyết định hành chính bị kiện), văn bản đó phải thỏa mãn điều kiện tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015:

2. Quyết định hành chính bị kiện là quyết định quy định tại khoản 1 Điều này mà quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Hai trường hợp khởi kiện quyết định phê duyệt giá đất cụ thể

Dựa trên thực tiễn áp dụng pháp luật tính đến năm 2025, việc xác định quyền khởi kiện đối với quyết định phê duyệt giá đất cụ thể được chia thành hai kịch bản rõ rệt:

Trường hợp 1: Quyết định phê duyệt giá đất tổng thể (Chưa thể khởi kiện)

Đây là trường hợp cơ quan có thẩm quyền (thường là UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp huyện theo phân cấp tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP) ban hành quyết định phê duyệt mức giá đất chung cho toàn bộ dự án hoặc một khu vực nhất định mà không kèm theo danh sách chi tiết các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất.

Lúc này, quyết định mang tính chất định hướng, làm căn cứ để lập phương án bồi thường sau này. Nó chưa trực tiếp làm phát sinh hay chấm dứt quyền lợi cụ thể của bất kỳ cá nhân nào. Do đó, căn cứ khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015, quyết định này chưa phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

Trường hợp 2: Quyết định phê duyệt giá đất có danh sách cụ thể (Được quyền khởi kiện)

Nếu quyết định phê duyệt giá đất cụ thể được ban hành kèm theo danh sách chi tiết các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất và mức giá áp dụng trực tiếp cho từng đối tượng, thì đây rõ ràng là văn bản ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người dân.

Trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 đã bãi bỏ khung giá đất và chuyển sang định giá đất theo nguyên tắc thị trường, nếu người dân có căn cứ cho rằng quy trình định giá không đúng hoặc mức giá phê duyệt gây thiệt hại, họ hoàn toàn có quyền khởi kiện theo quy định tại Điều 236 Luật Đất đai 2024 về giải quyết tranh chấp, khiếu nại, khởi kiện về đất đai.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Khi nhận thấy giá đất bồi thường không thỏa đáng, người dân không nên chỉ dừng lại ở việc bức xúc mà cần thực hiện các bước sau:

• Kiểm tra kỹ văn bản: Xem quyết định phê duyệt giá đất có kèm danh sách tên mình hay không.
• Thu thập chứng cứ: Tìm hiểu giá giao dịch thực tế của các thửa đất tương tự tại khu vực lân cận để làm cơ sở đối chiếu.
• Thực hiện quyền khiếu nại: Trước khi khởi kiện, người dân có thể gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch UBND nơi ban hành quyết định để yêu cầu xem xét lại.
• Khởi kiện hành chính: Nếu việc khiếu nại không thành công, hãy chuẩn bị hồ sơ khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Đất đai 2024 và Luật Tố tụng hành chính 2015 sẽ giúp người dân tự tin hơn trong hành trình đòi lại công bằng về tài sản đất đai của mình.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn chuyên sâu về vấn đề khởi kiện quyết định phê duyệt giá đất cụ thể. Nếu bạn đang gặp vướng mắc tương tự, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ chi tiết nhất.