Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024, thị trường quà tặng và đồ trang trí Tết trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Bên cạnh những chậu mai, cành đào truyền thống, sự xuất hiện của những "cây tiền thần tài" được kết từ hàng trăm tờ tiền thật với đủ mệnh giá từ 500 đồng đến 500.000 đồng đang thu hút sự chú ý của dư luận. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài lộng lẫy và ý nghĩa cầu tài lộc, thú chơi này lại tiềm ẩn những rủi ro pháp lý nghiêm trọng mà không phải ai cũng nắm rõ.

1. Dùng tiền thật trang trí cây tiền thần tài có bị phạt không?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét các quy định về bảo vệ đồng tiền Việt Nam. Theo quy định tại Điều 23 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau đây nhằm bảo vệ giá trị và sự toàn vẹn của đồng tiền:

"1. Làm tiền giả; vận chuyển, tàng trữ, lưu hành tiền giả.
2. Huỷ hoại đồng tiền trái pháp luật.
3. Từ chối nhận, lưu hành đồng tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông do Ngân hàng Nhà nước phát hành.
4. Các hành vi bị cấm khác theo quy định của pháp luật."

Cụ thể hơn, tại Điều 3 Quyết định 130/2003/QĐ-TTg về việc bảo vệ tiền Việt Nam (vẫn đang có hiệu lực tại thời điểm tháng 01/2024), hành vi hủy hoại tiền Việt Nam bằng bất kỳ hình thức nào đều bị nghiêm cấm.

Đáng chú ý, từ ngày 02/02/2024, Nghị định 87/2023/NĐ-CP sẽ chính thức thay thế Quyết định 130. Tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 87/2023/NĐ-CP đã làm rõ khái niệm hủy hoại tiền:

"3. Hủy hoại tiền Việt Nam trái pháp luật là hành vi cố ý làm rách nát, hư hỏng, biến dạng tiền Việt Nam."

Như vậy, việc dùng tiền thật trang trí được chia làm hai trường hợp:

• Trường hợp vi phạm: Nếu trong quá trình làm cây tiền, người thực hiện có hành vi cắt, dán keo sắt, gấp nếp quá chặt làm rách nát, biến dạng hoặc khiến tờ tiền không thể phục hồi trạng thái ban đầu để lưu thông, thì đây bị coi là hành vi hủy hoại tiền trái pháp luật.
• Trường hợp không vi phạm: Nếu việc trang trí chỉ dừng lại ở việc cài, cắm hoặc sử dụng các biện pháp cố định tạm thời mà không gây hư hại, rách nát hay biến dạng tờ tiền, đảm bảo tờ tiền vẫn đủ tiêu chuẩn lưu thông sau khi tháo rời, thì hành vi này không vi phạm pháp luật.

2. Có được mua bán cây được trang trí bằng tiền thật không?

Về bản chất, tiền Việt Nam là phương tiện thanh toán đặc biệt nhưng cũng được coi là một loại tài sản. Pháp luật hiện hành không cấm việc sử dụng tiền làm vật trang trí nếu không gây hư hỏng. Do đó, việc mua bán các sản phẩm thủ công mỹ nghệ có gắn tiền thật (như cây tiền, hoa tiền) về lý thuyết là không bị cấm.

Tuy nhiên, rủi ro nằm ở chỗ người bán thường sử dụng các loại keo dính mạnh hoặc gấp tiền rất phức tạp để tạo hình bền đẹp. Nếu người mua sau đó không thể tháo tiền ra để sử dụng hoặc khi tháo ra làm tiền bị rách, biến dạng thì cả người sản xuất và người sử dụng đều có thể đối mặt với rắc rối pháp lý liên quan đến hành vi hủy hoại tiền.

Ngoài ra, việc kinh doanh các sản phẩm này còn có thể bị xem xét dưới góc độ kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm các quy định về quản lý ngoại hối nếu có sử dụng tiền nước ngoài trái phép.

3. Hành vi hủy hoại tiền bị phạt bao nhiêu tiền?

Hành vi phá hoại, hủy hoại tiền Việt Nam trái pháp luật sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 31 Nghị định 88/2019/NĐ-CP quy định:

"3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi phá hoại, hủy hoại tiền Việt Nam trái pháp luật."

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện thực hiện hành vi vi phạm (tức là tịch thu cả cây tiền và các dụng cụ liên quan).

Về việc xử lý số tiền bị hủy hoại, Điều 15 Nghị định 87/2023/NĐ-CP (có hiệu lực từ 02/02/2024) cũng quy định rõ quy trình thu nhận và tiêu hủy:

• Cơ quan Công an, Quân đội có thể giữ lại một số lượng nhất định làm tư liệu nghiên cứu, giám định.
• Số tiền còn lại sẽ được chuyển giao cho Ngân hàng Nhà nước để thực hiện tiêu hủy theo quy định nghiêm ngặt, đảm bảo an ninh và an toàn.

Lời khuyên pháp lý: Để đón một cái Tết an lành và may mắn, người dân nên thận trọng khi lựa chọn các sản phẩm trang trí từ tiền thật. Thay vì sử dụng tiền thật với rủi ro bị phạt nặng, quý độc giả có thể lựa chọn các loại tiền vàng mã, tiền lưu niệm hoặc các vật phẩm phong thủy khác để cầu tài lộc mà vẫn đảm bảo thượng tôn pháp luật.

Trên đây là phân tích chi tiết về vấn đề dùng tiền thật trang trí cây tiền thần tài. Nếu quý khách cần tư vấn sâu hơn về các quy định quản lý tiền tệ, vui lòng liên hệ tổng đài hỗ trợ pháp luật để được giải đáp.