Đi làm việc tại nước ngoài là mong muốn của nhiều người lao động với hy vọng cải thiện thu nhập và đời sống. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp người lao động đã hoàn tất các thủ tục, đóng đủ các khoản phí nhưng doanh nghiệp dịch vụ lại liên tục trì hoãn thời gian xuất cảnh, gây thiệt hại lớn về kinh tế và tinh thần. Vậy trong bối cảnh pháp luật năm 2020, người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

1. Cam kết thời gian xuất cảnh - Nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp

Theo quy định tại Thông tư 21/2007/TT-BLĐTBXH hướng dẫn Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006, doanh nghiệp dịch vụ có nghĩa vụ phải cam kết cụ thể về thời gian chờ xuất cảnh.

"c) Doanh nghiệp dịch vụ phải cam kết với người lao động về thời gian chờ xuất cảnh sau khi người lao động trúng tuyển đi làm việc ở nước ngoài."

Việc cam kết này thường được thể hiện trong Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoặc các văn bản thỏa thuận kèm theo. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để xác định trách nhiệm của doanh nghiệp khi có sự cố chậm trễ xảy ra.

2. Quyền lợi của người lao động khi doanh nghiệp chậm đưa đi

Căn cứ vào điểm c Mục 1 Phần V của Thông tư 21/2007/TT-BLĐTBXH, nếu quá thời gian đã cam kết mà doanh nghiệp vẫn chưa đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, doanh nghiệp phải có trách nhiệm:

• Thông báo rõ lý do: Doanh nghiệp phải giải thích bằng văn bản về nguyên nhân chậm trễ (do phía đối tác nước ngoài, do thủ tục visa, hay các lý do khách quan khác).
• Hoàn trả hồ sơ và chi phí: Trong trường hợp người lao động không còn nhu cầu đi nữa, doanh nghiệp phải thực hiện việc hoàn trả trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của người lao động.

3. Các khoản chi phí doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn trả

Khi doanh nghiệp vi phạm cam kết về thời gian, người lao động có quyền yêu cầu nhận lại toàn bộ các khoản tiền đã nộp, bao gồm:

• Chi phí làm hồ sơ;
• Học phí bồi dưỡng kiến thức cần thiết;
• Chi phí làm thủ tục nhập cảnh (visa);
• Vé máy bay (nếu đã nộp);
• Tiền dịch vụ và tiền môi giới;
• Làm thủ tục hoàn trả tiền ký quỹ (nếu có).

Cần lưu ý rằng, nếu việc chậm trễ là do lỗi của doanh nghiệp, người lao động không phải chịu bất kỳ khoản khấu trừ nào đối với các chi phí đã chi ra để làm thủ tục.

4. Biện pháp xử lý khi doanh nghiệp không hợp tác

Nếu doanh nghiệp cố tình chây ì, không trả lại hồ sơ hoặc tiền phí, người lao động có thể thực hiện các bước sau:

Khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước

Người lao động có thể gửi đơn khiếu nại đến Cục Quản lý lao động ngoài nước (thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi doanh nghiệp đặt trụ sở để yêu cầu can thiệp, bảo vệ quyền lợi.

Khởi kiện tại Tòa án

Theo quy định tại khoản 6 Điều 44 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006, người lao động có quyền khởi kiện doanh nghiệp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu bồi thường thiệt hại và hoàn trả các khoản phí.

5. Mức xử phạt hành chính đối với doanh nghiệp vi phạm

Tại thời điểm tháng 03/2020, hành vi vi phạm quy định về đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài sẽ bị xử phạt theo Nghị định 95/2013/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 88/2015/NĐ-CP). Tùy vào tính chất và mức độ vi phạm, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí bị tước quyền sử dụng Giấy phép hoạt động dịch vụ có thời hạn.

Lời khuyên từ Luật sư: Trước khi nộp tiền và hồ sơ, người lao động cần yêu cầu doanh nghiệp cung cấp bản sao Giấy phép hoạt động và đọc kỹ các điều khoản về thời gian xuất cảnh trong hợp đồng. Mọi giao dịch tiền bạc phải có hóa đơn, chứng từ rõ ràng để làm căn cứ đòi lại quyền lợi sau này.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ích cho quý khách trong việc bảo vệ quyền lợi của mình!