Trong các vụ án ly hôn, việc phân chia tài sản thường là vấn đề phức tạp và dễ nảy sinh mâu thuẫn nhất. Không ít trường hợp một bên vợ hoặc chồng đã cố tình thực hiện các hành vi gian dối, tẩu tán tài sản hoặc khai khống giá trị nhằm chiếm đoạt phần lợi ích lớn hơn. Điển hình như tình huống người chồng tự ý bán đất, khai khống giá trị thấp hơn thực tế để giữ lại số tiền chênh lệch hàng trăm triệu đồng. Vậy pháp luật quy định xử lý vấn đề này như thế nào trong bối cảnh năm 2024?

1. Nguyên tắc "vàng" trong chia tài sản chung của vợ chồng

Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc sẽ được chia đôi. Tuy nhiên, việc chia đôi này không mang tính máy móc mà phải xem xét đến nhiều yếu tố thực tế để đảm bảo sự công bằng.

Cụ thể, Điều 59 của luật này quy định rõ:

Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này...

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Đặc biệt, điểm d khoản 2 nhấn mạnh về "Lỗi của mỗi bên". Đây là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét giảm phần tài sản được chia của bên có hành vi gian dối, tẩu tán tài sản chung.

2. Hành vi gian dối: "Cái kim trong bọc" có ngày lòi ra

Hành vi khai khống giá trị bán đất để hưởng chênh lệch 500 triệu đồng như trong tình huống trên được coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung. Theo Bộ luật Dân sự 2015, các giao dịch dân sự phải dựa trên nguyên tắc trung thực và thiện chí.

Khi một bên phát hiện bên kia có hành vi gian dối sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, họ có quyền thực hiện các bước sau:

Khởi kiện yêu cầu chia lại tài sản

Nếu tài sản đó chưa được đưa vào giải quyết trong vụ án ly hôn trước đó, người vợ có quyền khởi kiện một vụ án dân sự mới để yêu cầu chia tài sản chung là số tiền 500 triệu đồng bị giấu nhẹm. Trong trường hợp tài sản đã được chia nhưng dựa trên thông tin sai lệch, người vợ có quyền yêu cầu xem xét lại theo thủ tục tái thẩm nếu phát hiện tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án.

Yêu cầu bồi thường thiệt hại

Dựa trên quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, nếu hành vi gian dối của người chồng gây thiệt hại trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của người vợ, người vợ hoàn toàn có thể yêu cầu bồi thường tương ứng với phần lợi ích mà mình đáng lẽ được hưởng.

3. Lời khuyên pháp lý để không bị thiệt thòi

Để bảo vệ mình trước những chiêu trò tẩu tán tài sản, người vợ cần lưu ý:

• Thu thập chứng cứ: Tìm kiếm các hợp đồng đặt cọc thực tế, sao kê ngân hàng, hoặc lời khai của người mua đất để chứng minh số tiền thực tế đã giao dịch.
• Yêu cầu định giá tài sản: Trong quá trình tố tụng, hãy yêu cầu Tòa án trưng cầu định giá tài sản theo giá thị trường tại thời điểm xét xử để tránh việc bị áp giá thấp.
• Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Yêu cầu phong tỏa tài khoản hoặc ngăn chặn giao dịch đối với các tài sản đang tranh chấp để tránh việc bên kia tiếp tục tẩu tán.

Pháp luật Việt Nam luôn có những cơ chế bảo vệ bên yếu thế và bên bị xâm phạm quyền lợi do hành vi gian dối. Tuy nhiên, quyền lợi chỉ được bảo vệ khi bạn chủ động lên tiếng và có đầy đủ căn cứ pháp lý.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn sâu sắc và chi tiết về cách xử lý khi gặp phải sự gian dối trong chia tài sản chung. Nếu bạn đang rơi vào hoàn cảnh tương tự, hãy tham vấn ý kiến của các chuyên gia pháp lý để có phương án bảo vệ mình tốt nhất.