Kinh doanh đa cấp: Hiểu đúng để không sập bẫy

Kinh doanh theo phương thức đa cấp vốn là một mô hình bán hàng hiện đại và hợp pháp nếu được thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, tại Việt Nam, mô hình này thường bị lợi dụng, biến tướng để thực hiện các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Theo quy định pháp luật, kinh doanh đa cấp là hoạt động kinh doanh sử dụng mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh, trong đó người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và lợi ích kinh tế khác từ kết quả kinh doanh của mình và của những người khác trong mạng lưới.

Những "lằn ranh đỏ" bị nghiêm cấm trong hoạt động đa cấp

Để bảo vệ người tiêu dùng và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, Nghị định 40/2018/NĐ-CP đã quy định rất rõ những hành vi bị cấm. Cụ thể, tại Điều 5 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, pháp luật nghiêm cấm doanh nghiệp và người tham gia thực hiện các hành vi sau:

1. Cấm doanh nghiệp bán hàng đa cấp thực hiện những hành vi sau đây:
a) Yêu cầu người khác phải đặt cọc hoặc nộp một khoản tiền nhất định để được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp;
b) Yêu cầu người khác phải mua một số lượng hàng hóa nhất định để được ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp;
c) Cho người tham gia bán hàng đa cấp nhận tiền hoặc lợi ích kinh tế khác từ việc giới thiệu người khác tham gia vào hoạt động bán hàng đa cấp mà không phải từ việc mua, bán hàng hóa của người được giới thiệu đó;...

Đặc biệt, hành vi dụ dỗ, lôi kéo người khác tham gia vào mạng lưới bằng cách cung cấp thông tin gian dối về lợi ích, tính năng sản phẩm hoặc kế hoạch trả thưởng là một trong những vi phạm nghiêm trọng, gây hệ lụy lớn cho xã hội.

Xử phạt hành chính: Mức phạt "khủng" cho hành vi dụ dỗ, lôi kéo

Nếu hành vi dụ dỗ, lôi kéo người khác tham gia đa cấp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính nghiêm khắc. Theo quy định tại Nghị định 75/2019/NĐ-CP, các mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về kinh doanh đa cấp có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Việc xử phạt không chỉ nhắm vào các doanh nghiệp không có giấy phép mà còn áp dụng đối với cả những người tham gia có hành vi lôi kéo, dụ dỗ người khác tham gia vào các mạng lưới chưa được cấp phép hoặc thực hiện các hành vi gian dối để trục lợi.

Khi nào hành vi dụ dỗ đa cấp bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây là điểm cốt lõi mà người dân cần đặc biệt lưu ý để tránh sa chân vào vòng lao lý. Kể từ khi Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có hiệu lực, tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp đã được quy định cụ thể tại Điều 217a Bộ luật Hình sự 2015.

Theo đó, người nào tổ chức hoạt động kinh doanh đa cấp mà không có giấy chứng nhận hoặc không đúng nội dung giấy chứng nhận, nếu thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng hoặc gây thiệt hại cho người khác từ 500 triệu đồng trở lên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 05 năm tù giam.

Điều 217a. Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp
... 2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
b) Gây thiệt hại cho người khác 1.500.000.000 đồng trở lên;
c) Quy mô mạng lưới người tham gia 100 người trở lên.

Ngoài ra, nếu hành vi dụ dỗ có dấu hiệu lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản, người vi phạm còn có thể bị xử lý về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản với mức hình phạt thậm chí còn cao hơn.

Lời khuyên để tự bảo vệ mình trước "vòi bạch tuộc" đa cấp

Trước những lời mời chào hấp dẫn về lợi nhuận "khủng" hay cơ hội làm giàu nhanh chóng, người dân cần hết sức tỉnh táo. Hãy luôn kiểm tra tính pháp lý của doanh nghiệp trên hệ thống quản lý của cơ quan chức năng. Tuyệt đối không tham gia vào các mô hình yêu cầu đóng tiền cọc, mua hàng bắt buộc hoặc trả thưởng chủ yếu dựa trên việc lôi kéo người mới tham gia.

Sự hiểu biết về pháp luật chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ bạn và gia đình trước những cạm bẫy đa cấp biến tướng đang bủa vây hiện nay.