Từ ngày 01/08/2024, Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực, mang theo những thay đổi mang tính lịch sử trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất chính là: Giá đất tái định cư được tính như thế nào? Liệu việc bỏ khung giá đất và áp dụng cơ chế mới có bảo đảm quyền lợi cho người bị thu hồi đất?

Nguyên tắc "vàng": Tái định cư phải đi trước một bước

Khác với trước đây, Điều 91 Luật Đất đai 2024 đã luật hóa một nguyên tắc nhân văn: Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.

"6. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư để bảo đảm chủ động trong việc bố trí tái định cư cho người có đất thu hồi. Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất."

Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng người dân bàn giao mặt bằng nhưng phải chờ đợi mòn mỏi nơi ở mới, giúp họ sớm ổn định cuộc sống ngay sau khi bị thu hồi đất.

Cách tính giá đất tái định cư: Bước ngoặt từ Bảng giá đất

Đây là thay đổi quan trọng nhất mà người dân cần lưu ý. Theo quy định tại khoản 3 Điều 111 Luật Đất đai 2024, giá đất tính tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư được xác định như sau:

• Căn cứ tính giá: Sử dụng Bảng giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Trường hợp chưa có giá: Nếu trong Bảng giá đất hiện hành chưa có vị trí đó, cơ quan chức năng phải bổ sung Bảng giá đất để làm căn cứ tính tiền sử dụng đất.

Việc áp dụng Bảng giá đất (vốn được cập nhật hàng năm và sát với giá thị trường theo cơ chế mới) giúp minh bạch hóa chi phí mà người dân phải nộp khi nhận đất tái định cư, tránh tình trạng mỗi dự án một giá gây bức xúc trong dư luận.

Tiêu chuẩn khu tái định cư: Phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Không chỉ quan tâm đến giá, Điều 110 Luật Đất đai 2024 còn quy định khắt khe về hạ tầng khu tái định cư. Nơi ở mới phải bảo đảm:

• Hạ tầng kỹ thuật: Đường giao thông kết nối, điện chiếu sáng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc và xử lý môi trường.
• Hạ tầng xã hội: Phải gần trường học, bệnh viện, chợ, khu vui chơi giải trí và phù hợp với phong tục tập quán của địa phương.

Đặc biệt, địa điểm tái định cư được ưu tiên ngay tại xã hoặc huyện nơi có đất bị thu hồi để người dân không bị xáo trộn quá lớn về môi trường sống và sinh kế.

Hỗ trợ khi tiền bồi thường không đủ mua suất tái định cư tối thiểu

Pháp luật vẫn duy trì chính sách bảo trợ cho những hộ gia đình khó khăn. Theo khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024, nếu số tiền bồi thường về đất ở không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước sẽ hỗ trợ khoản tiền chênh lệch để người dân chắc chắn có được một suất tái định cư mà không phải bù thêm tiền.

Như vậy, với những quy định mới của Luật Đất đai 2024, quyền lợi về chỗ ở của người dân khi bị thu hồi đất đã được bảo vệ chặt chẽ hơn, từ khâu quy hoạch hạ tầng đến cơ chế định giá đất công bằng, minh bạch.