Chỉ còn ít ngày nữa, Luật Cư trú 2020 sẽ chính thức đi vào cuộc sống (từ ngày 01/7/2021). Đây được coi là một trong những cuộc cách mạng về thủ tục hành chính lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua tại Việt Nam, khi phương thức quản lý cư trú bằng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy sẽ dần được thay thế hoàn toàn bằng công nghệ số thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

1. Thay đổi tư duy quản lý: Từ "Giấy" sang "Số"

Điểm khác biệt căn bản nhất giữa Luật Cư trú 2020 và Luật Cư trú 2006 chính là phương thức quản lý. Nếu như trước đây, công dân phải giữ cuốn sổ hộ khẩu giấy như một vật "bất ly thân" khi thực hiện các giao dịch hành chính, thì nay mọi thông tin đều được cập nhật trên hệ thống điện tử.

Theo khoản 6 Điều 2 Luật Cư trú 2020, khái niệm lưu trú đã được định nghĩa cụ thể hơn là việc công dân ở lại một địa điểm không phải nơi thường trú hoặc nơi tạm trú trong thời gian ít hơn 30 ngày. Trong khi đó, Luật Cư trú 2006 chỉ quy định chung chung là "một thời gian nhất định".

2. Xóa bỏ rào cản đăng ký thường trú tại các thành phố lớn

Đây là tin vui cho hàng triệu người lao động đang sinh sống tại các thành phố trực thuộc trung ương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Trước đây, theo Luật Cư trú 2006 (sửa đổi 2013), để được nhập hộ khẩu quận tại Hà Nội hay TP.HCM, người dân phải đáp ứng điều kiện tạm trú liên tục từ 02 năm trở lên.

Tuy nhiên, Điều 20 Luật Cư trú 2020 đã bãi bỏ hoàn toàn các quy định riêng biệt này. Hiện nay, điều kiện đăng ký thường trú là thống nhất trên cả nước. Công dân chỉ cần có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình là được đăng ký thường trú.

"Công dân có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình thì được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp đó."

3. Siết chặt quy định về xóa đăng ký thường trú

Bên cạnh việc nới lỏng điều kiện đầu vào, Luật Cư trú 2020 cũng bổ sung nhiều trường hợp bị xóa đăng ký thường trú để đảm bảo dữ liệu dân cư luôn "đúng, đủ, sạch, sống".

Đáng chú ý, theo khoản 1 Điều 24 Luật Cư trú 2020, người vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú tại chỗ ở khác hoặc không khai báo tạm vắng sẽ bị xóa đăng ký thường trú (trừ một số trường hợp đặc biệt như đi nghĩa vụ quân sự, chấp hành án phạt tù...). Đây là quy định mới mà Luật Cư trú 2006 chưa đề cập tới.

4. Quyền lợi của công dân được bảo đảm tối đa

Với việc vận hành Cơ sở dữ liệu về cư trú, quyền lợi của người dân được nâng lên một tầm cao mới. Điều 8 Luật Cư trú 2020 bổ sung các quyền quan trọng như:

• Được bảo đảm bí mật thông tin cá nhân trong Cơ sở dữ liệu về cư trú.
• Được khai thác thông tin về cư trú của mình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Được cơ quan đăng ký cư trú xác nhận thông tin về cư trú khi có yêu cầu mà không phụ thuộc vào nơi cư trú.

Kết luận

Việc so sánh giữa Luật Cư trú 2020 và Luật Cư trú 2006 cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang quản lý hiện đại, giảm bớt phiền hà cho người dân. Tuy nhiên, người dân cũng cần lưu ý các quy định về xóa đăng ký thường trú và nghĩa vụ khai báo để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình trong bối cảnh mới.

Nếu quý độc giả còn thắc mắc về các thủ tục liên quan đến hộ khẩu, tạm trú theo quy định mới, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chi tiết.