Chính phủ vừa ban hành Nghị định 150/2025/NĐ-CP quy định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định tại Điều 9 Nghị định 150/2025/NĐ-CP về 04 sở đặc thù chỉ được phép thành lập khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí định lượng khắt khe.

Quy định mới này nhằm tinh gọn bộ máy, đảm bảo các cơ quan chuyên môn hoạt động hiệu quả, thực chất và phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của từng địa phương.

1. Sở Ngoại vụ: Không chỉ là câu chuyện biên giới

Theo quy định mới, Sở Ngoại vụ không còn là cơ quan mặc định tại các tỉnh. Để duy trì hoặc thành lập mới, địa phương phải chứng minh được vai trò đối ngoại quan trọng thông qua các con số cụ thể. Cụ thể, tỉnh phải có cửa khẩu quốc tế (đường bộ, hàng không hoặc cảng biển) hoặc đáp ứng các tiêu chí về kinh tế đối ngoại như:

• Thu hút từ 500 dự án FDI trở lên hoặc tổng vốn đầu tư đạt trên 100.000 tỷ đồng.
• Có trên 4.000 người nước ngoài cư trú ổn định.
• Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng năm đạt ngưỡng 100.000 tỷ đồng.

Nếu không đạt các tiêu chí này, chức năng đối ngoại sẽ được chuyển giao về Văn phòng UBND cấp tỉnh quản lý.

2. Sở Dân tộc và Tôn giáo: Tập trung nguồn lực cho vùng xung yếu

Việc thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo giờ đây gắn liền với quy mô dân số và tính chất địa bàn. Địa phương cần có ít nhất 20.000 người dân tộc thiểu số sống tập trung và 5.000 người cần hỗ trợ phát triển đặc biệt. Quan trọng hơn, địa bàn đó phải nằm trong khu vực xung yếu về an ninh quốc phòng hoặc biên giới.

3. Sở Du lịch: Khi du lịch thực sự là "mũi nhọn"

Nghị định 150/2025/NĐ-CP đặt ra yêu cầu rất thực tế cho ngành du lịch. Một địa phương muốn có Sở Du lịch riêng biệt thì ngành này phải đóng góp từ 10% GRDP trở lên trong 5 năm liên tiếp. Đồng thời, địa phương phải sở hữu di sản UNESCO hoặc các khu du lịch quốc gia tầm cỡ. Những tỉnh không đủ điều kiện sẽ thực hiện sáp nhập thành Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

4. Sở Quy hoạch - Kiến trúc: Đặc quyền của hai siêu đô thị

Tiếp tục duy trì mô hình quản lý chuyên sâu, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chỉ được tổ chức riêng biệt tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Đây là hai địa phương có tốc độ đô thị hóa và áp lực quản lý không gian kiến trúc lớn nhất cả nước. Tại các tỉnh, thành khác, chức năng này sẽ nằm trong Sở Xây dựng.

"Việc sắp xếp lại các sở đặc thù không chỉ là cắt giảm đầu mối mà là sự phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương, tránh tình trạng 'dàn hàng ngang' trong tổ chức bộ máy."

Các quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 16/6/2025, buộc nhiều địa phương phải rà soát và có phương án sắp xếp nhân sự, tổ chức phù hợp trước thời hạn nêu trên.