Trong bối cảnh cải cách hành chính đang diễn ra mạnh mẽ, tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã luôn là vấn đề được dư luận quan tâm. Đặc biệt, đối với chức danh công chức tư pháp - hộ tịch – những người trực tiếp giải quyết các thủ tục thiết thân của người dân, quy định về bằng cấp đã từng gây ra không ít tranh cãi giữa các cơ quan ban ngành.

Sự vênh nhau giữa Thông tư và Luật

Theo quy định tại Thông tư 13/2019/TT-BNV của Bộ Nội vụ, tiêu chuẩn chung đối với công chức cấp xã là phải tốt nghiệp đại học trở lên chuyên ngành đào tạo phù hợp. Quy định này chỉ nới lỏng đối với các xã miền núi, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo (cho phép trình độ từ trung cấp trở lên theo quy định của UBND tỉnh).

Tuy nhiên, khi đối chiếu với văn bản có giá trị pháp lý cao hơn là Luật Hộ tịch 2014, cụ thể là tại khoản 2 Điều 72, cơ quan lập pháp đã quy định rõ:

"Công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã phải có các tiêu chuẩn sau đây: a) Có trình độ từ trung cấp luật trở lên và đã được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch; b) Có chữ viết rõ ràng và trình độ tin học phù hợp theo yêu cầu công việc."

Việc Thông tư 13/2019/TT-BNV yêu cầu trình độ Đại học vô hình trung đã tạo ra một "rào cản" cao hơn so với Luật, gây khó khăn cho công tác tuyển dụng và sắp xếp nhân sự tại nhiều địa phương, đặc biệt là những nơi nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế.

Bộ Nội vụ chính thức tiếp thu và điều chỉnh

Trước những bất cập nêu trên, Bộ Tư pháp đã có ý kiến đề nghị Bộ Nội vụ xem xét lại để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tiếp thu tinh thần này, trong quá trình nghiên cứu sửa đổi các quy định về cán bộ, công chức cấp xã, Bộ Nội vụ đã có văn bản hướng dẫn các địa phương tạm thời tháo gỡ nút thắt này.

Cụ thể, Bộ Nội vụ đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương áp dụng tiêu chuẩn trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đối với công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã là có trình độ từ trung cấp luật trở lên. Điều này không chỉ giúp tuân thủ đúng quy định của Luật Hộ tịch 2014 mà còn tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ hiện có yên tâm công tác, đồng thời mở rộng cơ hội cho các ứng viên có bằng trung cấp luật tham gia vào bộ máy chính quyền cơ sở.

Ý nghĩa đối với công tác tư pháp cơ sở

Việc hạ chuẩn từ Đại học xuống Trung cấp (theo đúng Luật) đối với riêng chức danh tư pháp - hộ tịch được đánh giá là bước đi thực tế. Bởi lẽ, nghiệp vụ hộ tịch đòi hỏi sự tỉ mỉ, am hiểu quy trình và sự gắn bó với địa bàn hơn là những nghiên cứu học thuật chuyên sâu. Tuy nhiên, pháp luật vẫn nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc là phải được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch để đảm bảo chất lượng phục vụ nhân dân.

Trong thời gian tới, dự kiến các quy định tại Thông tư 13/2019/TT-BNV sẽ được sửa đổi một cách toàn diện để đồng bộ hóa với các luật chuyên ngành, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc xây dựng đội ngũ công chức cấp xã chuyên nghiệp, hiện đại.

Người dân và cán bộ có thể tra cứu thêm các quy định về lương và phụ cấp tại các bài viết liên quan trên hệ thống để nắm bắt đầy đủ quyền lợi của mình.