Việc tinh gọn bộ máy, hướng tới mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đang là tâm điểm của dư luận. Một trong những câu hỏi lớn nhất được đặt ra là: Khi không còn cấp huyện, các cơ sở giáo dục và y tế vốn đang trực thuộc sự quản lý của cấp này sẽ được sắp xếp ra sao để đảm bảo quyền lợi cho người dân?

Định hướng mới về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập

Theo định hướng tại Mục 2 Phần II Công văn 03/CV-BCĐ năm 2025, việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp huyện hiện nay sẽ được thực hiện theo lộ trình chuyển giao hoặc thành lập mới trực thuộc UBND cấp xã. Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo cung ứng dịch vụ công thiết yếu.

Phương án cho ngành giáo dục: Chuyển giao về cơ sở

Đối với các cơ sở giáo dục, phương án sắp xếp được phân định rõ rệt tùy theo cấp học:

• Trường Mầm non, Tiểu học và THCS công lập: Sẽ được chuyển giao trực tiếp cho UBND cấp xã quản lý. Điều này giúp chính quyền cơ sở sâu sát hơn trong việc đầu tư và chăm lo cho giáo dục tại địa phương.
• Trung tâm GDNN - GDTX: Do tính chất chuyên môn đặc thù, các đơn vị này sẽ chuyển về Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý. Đồng thời, các trung tâm sẽ được tổ chức lại để cung ứng dịch vụ theo khu vực liên xã, phường, đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Ngành y tế: Duy trì và nâng cao năng lực trạm y tế xã

Y tế cơ sở là "lá chắn" đầu tiên trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Vì vậy, các trạm y tế xã, phường hiện có vẫn tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, tùy thuộc vào quy mô dân số của đơn vị hành chính mới, UBND tỉnh có thể tổ chức lại thành một đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc xã để thực hiện nhiệm vụ phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Riêng đối với các trung tâm y tế và bệnh viện huyện, các đơn vị này sẽ chuyển về Sở Y tế quản lý để sắp xếp lại theo hướng cung ứng dịch vụ liên khu vực, tránh tình trạng manh mún và lãng phí trang thiết bị y tế.

Mạnh tay giải thể các đơn vị hoạt động không hiệu quả

Không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp, Ban Chỉ đạo Chính phủ cũng nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ. UBND cấp tỉnh được giao nhiệm vụ rà soát, cơ cấu lại hoặc giải thể các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động không hiệu quả. Mục tiêu cốt lõi là thực hiện đúng tinh thần của Nghị quyết 19-NQ/TW về giảm biên chế viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Số phận đội ngũ cán bộ, công chức sau sáp nhập

Vấn đề con người luôn là yếu tố nhạy cảm nhất trong mọi cuộc cải cách. Tại Công văn 03/CV-BCĐ năm 2025, Chính phủ đã đưa ra các định hướng bảo vệ quyền lợi cho cán bộ:

"Đối với cán bộ, công chức, viên chức được bố trí vào các chức vụ lãnh đạo tại đơn vị hành chính cấp xã mới, họ sẽ tiếp tục được hưởng phụ cấp chức vụ hiện hưởng trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày có quyết định bổ nhiệm."

Việc sắp xếp nhân sự sẽ dựa trên tiêu chuẩn, năng lực thực tế và điều kiện của từng địa phương, do Ban Thường vụ và UBND cấp tỉnh quyết định theo phân cấp quản lý. Đây là nỗ lực nhằm đảm bảo sự ổn định tâm lý cho đội ngũ cán bộ trong giai đoạn chuyển giao quan trọng này.