Trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam, hình ảnh những khối quân đội bước đi đều tăm tắp qua Quảng trường Ba Đình lịch sử luôn gợi lên niềm xúc động và tự hào mãnh liệt. Tuy nhiên, về mặt thuật ngữ chuyên môn và pháp lý, "diễu binh" và "duyệt binh" mang những sắc thái ý nghĩa riêng biệt mà không phải ai cũng nắm rõ.

Duyệt binh và Diễu binh: Những khái niệm cơ bản

Theo các chuyên gia ngôn ngữ và quân sự, hai khái niệm này tuy có sự tương đồng về hình thức nhưng khác nhau về bản chất nghi lễ:

• Diễu binh: Được hiểu là hoạt động các lực lượng vũ trang hành quân qua lễ đài hoặc các trục đường chính với đội hình ngay ngắn. Mục đích chính của diễu binh là phô diễn sức mạnh, biểu dương lực lượng và tạo không khí phấn khởi trong các dịp đại lễ kỷ niệm của quốc gia.
• Duyệt binh: Mang tính chất nghi lễ cao hơn, là dịp để lãnh đạo Đảng, Nhà nước trực tiếp kiểm tra, đánh giá trình độ kỷ luật, sức mạnh chiến đấu và trang bị khí tài của quân đội. Đây là hình thức trình diện quân đội một cách trang trọng nhất.

Sự khác biệt cốt lõi giữa Lễ diễu binh và Lễ duyệt binh

Dù đều là những màn trình diễn quân sự quy mô, nhưng sự khác biệt nằm ở mục tiêu và quy mô tổ chức. Diễu binh thường hướng tới công chúng để tôn vinh và biểu dương sự hiện diện của lực lượng vũ trang. Ngược lại, duyệt binh lại tập trung vào sự kiểm tra của cấp trên đối với cấp dưới, mang tính chính trị và ngoại giao rõ rệt.

Về quy mô khí tài, lễ duyệt binh thường đi kèm với sự xuất hiện của các loại vũ khí tối tân, hiện đại nhất như xe tăng, tên lửa, máy bay chiến đấu. Trong khi đó, diễu binh đôi khi chỉ tập trung vào các khối đi bộ hoặc phương tiện cơ giới nhẹ để phù hợp với không gian đô thị.

Quy định pháp luật về tổ chức diễu binh, duyệt binh tại Việt Nam

Việc tổ chức các hoạt động này không chỉ dựa trên truyền thống mà còn được quy định chặt chẽ trong văn bản pháp luật. Cụ thể, Nghị định 145/2013/NĐ-CP là căn cứ pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh vấn đề này.

Tại Điều 12 Nghị định 145/2013/NĐ-CP, pháp luật quy định rõ về việc tổ chức diễu binh, duyệt binh trong các lễ kỷ niệm cấp quốc gia:

"Việc tổ chức diễu binh, duyệt binh, diễu hành trong lễ kỷ niệm do cơ quan có thẩm quyền quyết định."

Điều này đảm bảo tính thống nhất, trang trọng và an toàn tuyệt đối cho các sự kiện trọng đại của đất nước.

Những dấu ấn duyệt binh hào hùng trong lịch sử dân tộc

Lịch sử Việt Nam đã ghi dấu nhiều buổi lễ duyệt binh, diễu binh đi vào huyền thoại, khẳng định vị thế của một dân tộc yêu chuộng hòa bình nhưng luôn sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc:

• Ngày 01/01/1955: Buổi duyệt binh đầu tiên tại Quảng trường Ba Đình sau chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu.
• Ngày 02/09/1985: Lễ duyệt binh kỷ niệm 40 năm Quốc khánh được coi là lớn nhất lịch sử với sự xuất hiện của máy bay chiến đấu và tên lửa SAM.
• Hướng tới năm 2025: Cả nước đang hướng về đại lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam (30/4/2025) và 80 năm Quốc khánh (2/9/2025) với những kế hoạch diễu binh hoành tráng.

Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa diễu binh và duyệt binh giúp chúng ta thêm trân trọng những nỗ lực của lực lượng vũ trang trong việc giữ gìn hòa bình và an ninh quốc gia.