Sự kiện Công ty Onaclover (đơn vị sở hữu ứng dụng Wefit) chính thức gửi thông báo phá sản vào tháng 5/2020 đã đẩy hàng nghìn khách hàng và đối tác vào tình thế khó khăn. Với những người đã bỏ ra hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng để mua các gói tập dài hạn, câu hỏi lớn nhất lúc này là: Làm thế nào để đòi lại tiền khi doanh nghiệp đã 'sập'?

Hiểu đúng về tình trạng phá sản của doanh nghiệp

Dưới góc độ pháp lý, phá sản không đơn thuần là việc doanh nghiệp đóng cửa hay ngừng hoạt động. Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Phá sản 2014:

"Phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản."

Như vậy, một doanh nghiệp chỉ được coi là phá sản khi hội đủ hai điều kiện: Mất khả năng thanh toán (không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn) và có quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án. Trong trường hợp của Wefit, việc công ty gửi thông báo mới chỉ là bước khởi đầu của một quy trình pháp lý phức tạp.

Khách hàng cần làm gì trong giai đoạn này?

Quy trình phá sản thường kéo dài và chia thành nhiều giai đoạn. Tùy vào thời điểm hiện tại, khách hàng cần có những hành động cụ thể:

1. Giai đoạn trước khi Tòa án thụ lý đơn

Trong thời gian doanh nghiệp mới chỉ thông báo hoặc nộp đơn nhưng chưa có thông báo thụ lý từ Tòa án, về mặt pháp lý, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm hoàn toàn với các khoản nợ và hợp đồng đã ký. Khách hàng cần khẩn trương liên hệ trực tiếp với ban lãnh đạo công ty để yêu cầu đối soát công nợ và tìm phương án bồi thường (nếu có).

2. Giai đoạn sau khi Tòa án thụ lý và mở thủ tục phá sản

Theo Điều 62 Luật Phá sản 2014, khi hợp đồng dịch vụ bị đình chỉ do mở thủ tục phá sản, khách hàng sẽ trở thành chủ nợ không có bảo đảm đối với phần thiệt hại do hợp đồng bị chấm dứt.

Bước quan trọng nhất: Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, khách hàng bắt buộc phải gửi giấy đòi nợ cho Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản. Giấy đòi nợ phải nêu rõ số nợ, căn cứ xác lập nợ (hợp đồng, biên lai chuyển tiền, ảnh chụp màn hình ứng dụng...) theo quy định tại Điều 66 Luật Phá sản 2014.

Thứ tự phân chia tài sản: Khách hàng đứng ở đâu?

Đây là phần 'đau lòng' nhất đối với người tiêu dùng. Khi một doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản, tài sản còn lại sẽ được phân chia theo thứ tự ưu tiên nghiêm ngặt quy định tại Điều 54 Luật Phá sản 2014:

• Thứ nhất: Chi phí phá sản (án phí, phí thuê quản tài viên...).
• Thứ hai: Nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội cho người lao động.
• Thứ ba: Các khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm phục hồi kinh doanh.
• Thứ tư: Nghĩa vụ tài chính với Nhà nước (thuế, phí...).
• Cuối cùng: Các khoản nợ không có bảo đảm trả cho chủ nợ trong danh sách.

Khách hàng mua gói tập trả trước của Wefit được xếp vào nhóm chủ nợ không có bảo đảm. Điều này đồng nghĩa với việc bạn chỉ nhận được tiền sau khi doanh nghiệp đã thanh toán hết các khoản chi phí phá sản, nợ lương nhân viên và nợ thuế. Nếu tài sản còn lại không đủ, các chủ nợ ở thứ tự cuối cùng sẽ được thanh toán theo tỷ lệ tương ứng hoặc thậm chí không nhận được gì.

Lời khuyên pháp lý

Dù cơ hội đòi lại 100% số tiền là không cao, nhưng khách hàng không nên bỏ qua quyền lợi của mình. Việc gửi giấy đòi nợ đúng hạn là cơ sở pháp lý duy nhất để bạn có tên trong danh sách chủ nợ và được tham gia vào Hội nghị chủ nợ để giám sát quá trình thanh lý tài sản của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần thận trọng hơn với các mô hình kinh doanh thu tiền trước dài hạn (subscription) trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động như hiện nay.