Trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam đang nỗ lực chuyển mình, việc xây dựng hành lang pháp lý mới thông qua Dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận, đặc biệt là giới làm nghề. Tại phiên thảo luận chiều ngày 28/10/2021, nhiều đại biểu Quốc hội đã đưa ra những góc nhìn sắc sảo về việc thiết lập các "vùng cấm" nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của điện ảnh nước nhà.

Mở rộng danh mục các hành vi bị nghiêm cấm

So với Luật Điện ảnh 2006 hiện hành, Dự thảo mới đã bổ sung và chi tiết hóa nhiều nội dung bị nghiêm cấm trong hoạt động điện ảnh. Điều này không chỉ nhằm lấp đầy các khoảng trống pháp lý mà còn để thích ứng với sự phát triển phức tạp của các nền tảng phổ biến phim hiện nay.

Khán giả Việt Nam kỳ vọng vào những tác phẩm điện ảnh chất lượng và đúng mực (ảnh minh họa)

1. Bảo vệ Hiến pháp và các biểu tượng quốc gia

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại khoản 1 Điều 10 của Dự thảo là việc bổ sung lệnh cấm đối với các hành vi vi phạm nguyên tắc của Hiến pháp và pháp luật. Cụ thể, Dự thảo nghiêm cấm các tác phẩm điện ảnh có nội dung:

• Kích động chống đối hoặc phá hoại việc thi hành Hiến pháp và pháp luật.
• Xúc phạm Quốc kỳ, Đảng kỳ, Quốc huy, Quốc ca.
• Làm tổn hại đến các giá trị văn hóa, lợi ích quốc gia và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trước đây, tại Điều 11 Luật Điện ảnh 2006, quy định này còn khá chung chung. Việc chi tiết hóa các biểu tượng quốc gia như Quốc kỳ, Quốc ca vào luật cho thấy sự kiên quyết trong việc bảo vệ chủ quyền và lòng tự hào dân tộc trên màn ảnh.

2. Siết chặt các nội dung về đạo đức và thuần phong mỹ tục

Dự thảo cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến việc ngăn chặn các nội dung dâm ô, trụy lạc và bạo lực. Theo quy định tại Điều 9 Nghị định 54/2010/NĐ-CP, các hành vi này đã bị cấm, nhưng Dự thảo Luật Điện ảnh sửa đổi lần này đã nâng tầm quy định lên cấp Luật với những mô tả cụ thể hơn.

"Thể hiện chi tiết hình ảnh, âm thanh, lời thoại dâm ô, trụy lạc, loạn luân; kích động bạo lực, hành vi tội ác bằng việc thể hiện chi tiết cách thức thực hiện, cảnh đánh đập, tra tấn, giết người dã man..."

Tuy nhiên, luật cũng mở ra một "cửa hẹp" cho các nhà làm phim khi quy định rằng các nội dung này sẽ không bị cấm nếu được thể hiện nhằm mục đích phê phán, tố cáo tội ác và đề cao chính nghĩa.

Các đoàn làm phim cần nắm vững quy định pháp luật để tránh vi phạm các nội dung cấm (ảnh minh họa)

Bổ sung các quy định về quyền trẻ em và bình đẳng giới

Điểm tiến bộ của Dự thảo lần này là việc đưa vào các quy định bảo vệ nhóm đối tượng yếu thế. Các hành vi gây tổn hại đến sức khỏe, thể chất của trẻ em hoặc vi phạm nguyên tắc bình đẳng giới, định kiến giới sẽ bị nghiêm cấm hoàn toàn trong các tác phẩm điện ảnh.

Góc nhìn từ các nhà lập pháp: Hạn chế hình tượng "soái ca" lệch chuẩn

Đáng chú ý, tại phiên thảo luận ngày 28/10/2021, đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp) đã đưa ra một quan điểm gây nhiều tranh luận: Phim Việt nên hạn chế xây dựng các nhân vật là người thành đạt, "soái ca" nhưng lại có hành vi không chuẩn mực. Điều này cho thấy kỳ vọng của các nhà quản lý về việc điện ảnh phải góp phần định hướng thẩm mỹ và đạo đức cho giới trẻ.

Kết luận

Việc sửa đổi Luật Điện ảnh là một bước đi cần thiết để tạo ra môi trường sáng tạo minh bạch và an toàn. Tuy nhiên, ranh giới giữa "sáng tạo nghệ thuật" và "vi phạm vùng cấm" vẫn luôn là bài toán khó đối với các nhà làm phim. Hiểu rõ các quy định tại Luật Điện ảnh và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 54/2010/NĐ-CP là điều kiện tiên quyết để các tác phẩm điện ảnh Việt có thể vươn xa mà không vấp phải các rào cản pháp lý.