Một cuộc cải cách hành chính quy mô lớn nhất từ trước đến nay đang chuẩn bị diễn ra. Theo lộ trình mới nhất, từ ngày 01/7/2025, đơn vị hành chính cấp huyện sẽ chính thức dừng hoạt động, mở đường cho mô hình chính quyền địa phương 02 cấp (tỉnh và cơ sở).

Lộ trình "khai tử" cấp huyện và vận hành bộ máy mới

Theo tinh thần của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, nước ta sẽ chuyển đổi từ mô hình 03 cấp (tỉnh, huyện, xã) sang mô hình 02 cấp tinh gọn hơn. Cụ thể, lộ trình sáp nhập và vận hành được xác định như sau:

• Từ ngày 01/7/2025: Vận hành đơn vị hành chính cấp xã theo tổ chức mới (cấp cơ sở).
• Từ ngày 01/9/2025: Chính thức vận hành đơn vị hành chính cấp tỉnh mới sau khi hoàn tất sáp nhập.

Sự thay đổi này không chỉ là việc cắt giảm một tầng nấc trung gian mà còn là sự tái cấu trúc toàn diện nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Việc xóa bỏ cấp huyện đồng nghĩa với việc các chức năng, nhiệm vụ trước đây của huyện sẽ được phân cấp mạnh mẽ về cho cấp cơ sở hoặc đưa lên cấp tỉnh quản lý trực tiếp.

Theo quy định tại Điều 1 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồm: Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (cấp tỉnh); Xã, phường, đặc khu tại hải đảo (cấp cơ sở); Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Thành phố thuộc tỉnh sẽ trở thành phường?

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong cuộc cải cách này là số phận của các thành phố thuộc tỉnh và quận hiện nay. Khi không còn cấp huyện, các đơn vị này dự kiến sẽ được tổ chức lại thành các phường hoặc đơn vị hành chính cấp cơ sở tương đương.

Điều này có nghĩa là mô hình chính quyền đô thị sẽ được tinh giản tối đa. Người dân sẽ thực hiện các thủ tục hành chính trực tiếp tại cấp cơ sở (phường/xã) hoặc cấp tỉnh mà không cần qua khâu trung gian là quận/huyện như trước đây. Điều này đòi hỏi một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng công nghệ thông tin và năng lực cán bộ tại địa phương.

Những nhiệm vụ trọng tâm trước giờ G

Để chuẩn bị cho thời điểm lịch sử 01/7/2025, các địa phương đang ráo riết thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Xây dựng đề án chi tiết về việc không tổ chức cấp huyện và sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã.
• Giải quyết bài toán bố trí cán bộ dôi dư, sắp xếp trụ sở làm việc và trang thiết bị.
• Đẩy mạnh số hóa dữ liệu để đảm bảo việc chuyển giao quản lý không gây gián đoạn dịch vụ công cho người dân.

Việc dừng hoạt động cấp huyện là một bước đi táo bạo nhưng tất yếu trong tiến trình xây dựng một nền hành chính hiện đại, tinh gọn và phục vụ. Người dân và doanh nghiệp kỳ vọng sự thay đổi này sẽ cắt giảm đáng kể thủ tục rườm rà, tiết kiệm ngân sách và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển mạnh mẽ hơn.